Układ z kina Skarb

Po raz kolejny w Ministerstwie Finansów wygrywają układy i układziki. Tym razem ich ofiarą padł Grzegorz Fiuk, dyrektor Departamentu ds. Informatyzacji Resortu. Po jego dymisji należy obawiać się o dalsze losy projektów e-Deklaracje oraz Systemu Wspomagania Kierownictwa niezbędnego w planowanej przez rząd reformie finansów publicznych.

Po raz kolejny w Ministerstwie Finansów wygrywają układy i układziki. Tym razem ich ofiarą padł Grzegorz Fiuk, dyrektor Departamentu ds. Informatyzacji Resortu. Po jego dymisji należy obawiać się o dalsze losy projektów e-Deklaracje oraz Systemu Wspomagania Kierownictwa niezbędnego w planowanej przez rząd reformie finansów publicznych.

Chociaż założenia projektu e-Deklaracje powstały za poprzedniego rządu, to obecny premier Kazimierz Marcinkiewicz zapowiedział jego kontynuację w swoim programie Solidarne państwo. Również Ludwik Dorn, wicepremier i minister właściwy ds. informatyzacji - deklarując, że od 2008 r. urząd skarbowy będzie wysyłał nam do sprawdzenia wypełniony PIT - siłą rzeczy wierzy w pomyślność tego projektu.

Nic dziwnego, że e-Deklaracje powinno się uznać za czołowy projekt informatyczny o charakterze sektorowym w przygotowywanym właśnie Planie Informatyzacji Państwa. Wartość tego projektu, na którego pierwsze etapy ogłoszono już przetargi, wynosi 152 mln zł, w tym 105 mln zł finansowanych ze środków unijnych (Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw - SKO WKP).

Jeśli w tym projekcie zabraknie jego głównego architekta Grzegorza Fiuka, to raczej możemy pożegnać się z możliwością rozliczania się przedsiębiorców drogą elektroniczną od stycznia 2008 r.

Zagrożone są też projekty z zakresu zarządzania finansami publicznymi. Jak wiadomo, gdy wiceministrem finansów był Grzegorz Stanisławski, uznano, że tylko odpowiednie procedury i narzędzia informatyczne są w stanie dostarczyć wiedzy o stanie zadłużenia państwa. Dzięki nim można efektywnie planować, monitorować i zarządzać budżetem i finansami państwa oraz wydatkowaniem środków publicznych i pomocowych Unii Europejskiej. Zgodnie z oficjalnym dokumentem resortu finansów "Założenia do strategii informatyki", aktywne zarządzanie finansami związane będzie z modelowaniem i symulacjami w ramach systemu wspomagania kierownictwa MIS (Management Information System). Na nich opierać się ma powszechne wprowadzenie budżetu zadaniowego do zarządzania finansami poprzez cele, forsowane przez wicepremier i minister finansów Zytę Gilowską.

Kino Skarb

Przez 16 lat Ministerstwo Finansów dorobiło się ponad 240 systemów informatycznych... "i wciąż liczymy" - jak zgryźliwie dodawał Grzegorz Fiuk. Nikt przez lata nie miał interesu przerwać błędnego koła resortowych projektów, którego medialną ikoną stał się POLTAX. Owszem, dzisiaj system ten nawet sprawnie działa - odwołują się doń inne systemy w resorcie, ale został obudowany setkami różnych programów, bez których miałby prawie zerową funkcjonalność.

Wymaga też do nadzoru armii ludzi. W samym budynku resortu finansów przy ul. Świętokrzyskiej w Warszawie pracuje w informatyce ok. 180 osób. Zaś na rzecz resortowych systemów informatycznych pracuje jeszcze 2000 informatyków z izb skarbowych, urzędów skarbowych i urzędów kontroli skarbowej. Nie na darmo mówi się, że Ministerstwo Finansów to największa firma programistyczna w Polsce, potocznie - kino Skarb. Dlaczego? Największą salą w budynku resortu finansów jest dawne kino Skarb. W połowie lat 90. zostało ono przekazane ministerstwu i przystosowane na potrzeby informatyki. Tam pracowały zespoły nad systemem POLTAX, tam nadal pracują programiści i analitycy.

Gdyby ziściła się wizja Grzegorza Fiuka dotycząca reorganizacji informatyki w Ministerstwie Finansów, to kino Skarb wreszcie przestałoby działać. Mówi ona o rozdzieleniu eksploatacji systemów, sprzętu, sieci i serwerów od strategii, planowania i rozwoju systemów IT i telekomunikacyjnych. W miejsce obecnego Departamentu ds. Informatyzacji Resortu (DI) powstałyby dwa nowe departamenty (eksploatacji i rozwoju). Docelowo zaś z Departamentu Rozwoju Systemów Informacyjnych zostałoby wyodrębnione Biuro e-Podatków. Niewątpliwie przeciwko takim zmianom opowiada się - cytując polityków partii rządzącej - dziwny Układ.

O co chodzi?

Prześledźmy wydarzenia ostatnich tygodni. W Ministerstwie Finansów trwa przetarg na "wykonanie projektu architektury systemu e-Deklaracje". Zgłosiło się sześć konsorcjów, z czego cztery zakwalifikowano do drugiego etapu. Jednocześnie zespół projektowy e-Deklaracji uznał, że tymczasowo powinno się wykorzystać wdrożony i sprawdzony u Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) system przyjmowania danych z banków, kantorów, notariuszy (stworzony przez Comarch w 2003 r.). W ten sposób dopóki nie powstałaby główna aplikacja e-Deklaracji, resort finansów mógłby spełnić wymogi Ustawy o podpisie elektronicznym, której przepisy o przekazywaniu dokumentów drogą elektroniczną wchodzą w życie już 16 sierpnia 2006 r.!

Jednocześnie pojawiają się opinie, że w tym celu lepiej byłoby wykorzystać oprogramowanie PWPW - Technologie Informatyczne, spółki z grupy Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, powstałej w 2003 r. w ramach pilotażu w II Urzędzie Skarbowym w Krakowie. Wówczas 50 przedsiębiorstw z okolic Krakowa składało deklaracje drogą elektroniczną z wykorzystaniem programu PWPW. W marcu 2003 r. PWPW przedstawiło swój kosztorys na potrzeby komitetu sterującego informatyzacją resortu. Zaproponowało, że w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego sfinansuje przedsięwzięcie szacowane przez Wytwórnię na 90 mln zł (w ciągu czterech lat) w zamian za możliwość pobierania 3 zł od każdego dokumentu przesyłanego przez system.

Reorganizacja informatyki w Ministerstwie Finansów

Departament Eksploatacji Systemów Informatycznych (IT)

Sprawne i skuteczne zarządzanie oraz eksploatacja ponad 240 systemami informatycznymi, w samym Ministerstwie Finansów, jak i jednostkach podległych, wymaga odrębnego departamentu "usługowego". Zadania departamentu IT koncentrować się będą na utrzymaniu w sprawności i zarządzaniu wdrożonymi systemami informatycznymi w resorcie finansów i podległych jednostkach organizacyjnych (izb skarbowych, izb celnych, urzędów skarbowych, urzędów celnych) oraz użytkowanej przez nie infrastruktury teletechnicznej, przy zapewnieniu wysokiego poziomu świadczonych usług SLA. Pozwoli to także na rzeczywiste i realne zarządzanie kosztami eksploatacji i utrzymania systemów. Jednolitym mechanizmem objęte zostaną systemy finansowane, dotąd z różnorodnych źródeł. Departament zapewni eksploatację obecnej infrastruktury technicznej, jak i przyszłej, scentralizowanej w Centralnym Ośrodku Przetwarzania Danych w Świdrze. Powstanie Departamentu IT może stanowić krok w kierunku wydzielenia odrębnej struktury organizacyjnej w ramach resortu finansów lub przekazania szeroko rozumianej eksploatacji w postaci outsourcingu. Departament IT zatrudniać będzie ok. 100 osób z Ministerstwa Finansów, a w ramach nadzoru i koordynacji działań obejmować będzie ok. 1500 pracowników resortu w terenie.

Departament Rozwoju Systemów Informacyjnych (RI)

Planowanie rozwoju obecnych systemów informatycznych oraz powstawanie nowych wymaga podejścia metodycznego i kompleksowego, co pozwoli na koordynację działań i uzyskanie efektu synergii. Zarządzanie portfelem projektów od strony merytorycznej, metodologicznej i finansowej wymaga oddzielenia od eksploatacji systemów. Departament RI obejmie działaniem wszystkie projekty informatyczne i okołoinformatyczne w resorcie. Departament RI odpowiedzialny będzie za rozwój obecnych systemów, ich konsolidację oraz powstawanie nowych, m.in. systemu zintegrowanego klasy ERP (obsługującego finanse i księgowość, kadry i płace, środki trwałe i wyposażenie), elektronicznego obiegu dokumentów, hurtowni danych, centralne zakupy itp. Departament RI zatrudniać będzie ok. 100 osób w samym resorcie, a w ramach nadzoru i koordynacji działań obejmować nadzorem zespoły w izbach skarbowych i celnych, powstałe z wyodrębnienia z wydziałów informatyki zespołów analityków, projektantów i programistów - łącznie ok. 300 pracowników w terenie. Możliwa będzie federalizacja rozwoju, lecz w granicach wyznaczonych przez standardy i wyznaczone punkty styku pomiędzy poszczególnymi obszarami i systemami. Powstaną centra kompetencyjne w izbach skarbowych i izbach celnych, specjalizujące się w poszczególnych dziedzinach w oparciu o posiadaną wiedzę i dotychczasowe doświadczenie w realizacji systemów.

Biuro e-Podatki

Biuro byłoby właścicielem systemu e-Deklaracje i e-Podatki, a także obecnego systemu POLTAX, który ulegnie centralizacji i gruntownej przebudowie w wyniku tych projektów. Pracownicy Biura mają mieć zapewnione wysokie wynagrodzenie, zapewniające wysokie zaangażowanie i stabilność kadrową. Znaleźć tu mają zatrudnienie wysokiej klasy specjaliści z różnych komórek resortu, którzy uczestniczyli w realizacji różnych systemów resortowych. Biuro zapewnić ma właściwe warunki do realizacji priorytetowych działań rządu Solidarne państwo.

Źródło: Założenia strategii informatyki, Ministerstwo Finansów, 2006 r.