Państwo 2.0. Co łączy Steve’a Jobsa i polskie podatki

Steve Jobs miał kiedyś powiedzieć, że aplikacja nie powinna wymagać od użytkownika więcej niż trzech kliknięć lub ruchów ręką. Z tak wysoko zawieszoną poprzeczką zmierzyło się Ministerstwo Finansów projektując swoje usługi dla podatników. Sukcesów nie brakowało, choć nie wszystkie zapowiedzi sprzed roku udało się zrealizować.

Przemysław Koch, pełnomocnik Ministra Finansów ds. informatyzacji

Przemysław Koch, pełnomocnik Ministra Finansów ds. informatyzacji, w trakcie organizowanej przez „Computerworld” konferencji Państwo 2.0 przedstawił podsumowanie, jak wyglądał miniony rok od strony projektów i usług cyfrowych zrealizowanych przez fiskusa. Mowa w pierwszej kolejności o usłudze Twój e-PIT, uruchomionej po raz pierwszy w lutym 2019 r. Wtedy już po dwóch tygodniach funkcjonowania usługi można było stwierdzić, że resort trafił w oczekiwania obywateli: usługa zyskała przychylność użytkowników.

Liczby podane przez Przemysława Kocha na tegorocznym Państwie 2.0 wydają się to potwierdzać.

Jeszcze w 2018 r. 42 proc. wszystkich deklaracji PIT było składanych w Urzędach Skarbowych w formie papierowej. Tymczasem wprowadzenie usługi Twój e-PIT spowodowało spadek ilości takich rozliczeń do poziomu 18 % w 2019 r.

Z urzędów skarbowych, w porównaniu z 2018 r., zniknęło 5 mln papierowych deklaracji PIT, co przekłada się na 50 mln stron A4 i 100 tys. ryz papieru o masie 40 ton (jak wyliczył resort, do produkcji takiej ilości papieru trzeba byłoby ściąć prawie 700 drzew). Zastąpiły je deklaracje składane elektronicznie. Z usługi Twój e-PIT korzystano nawet za pośrednictwem telewizorów smart i konsoli do gier.

Zobacz również:

Co prawda trend polegający na zmniejszaniu się ilości papierowych rozliczeń można było obserwować również w poprzednich latach, ale – zdaniem przedstawiciela Ministerstwa Finansów – były to spadki na poziomie 5-10 %. To istotne usprawnienie dla funkcjonowania skarbówki, gdyż deklaracje papierowe muszą być przez urzędników skarbówki przepisane i wprowadzone do systemu. Teraz można było w większym stopniu skupić się na czynnościach będących wartością dodaną dla fiskusa, w szczególności na usprawnianiu i uszczelnianiu systemu podatkowego – mówił Koch.

Podatnik nawet nie musi logować się do usługi Twój e-PIT, by złożyć deklarację. Jeżeli nie zrobi tego do 30 kwietnia, system zrobi to za niego – do automatycznego wypełniania deklaracji w imieniu podatnika służą dane z systemów podatkowych. W 2019 r. złożonych zostało w ten sposób ok. 2,2 mln deklaracji, a informacje o tym zostały przekazane podatnikom za pośrednictwem wskazanych kanałów komunikacji.

Jak przekonywał Przemysław Koch, w tym roku usługa Twój e-PIT została uruchomiona ponownie z nowymi funkcjami, obejmującymi obsługę dodatkowych formularzy – PIT-28 i PIT-36. Do tego doszła pełna integracja z rejestrami PESEL i szkolnictwa wyższego oraz integracja z obowiązującym od początku 2020 r. mikrorachunkiem podatkowym, służącym do przekazywania środków do urzędu skarbowego. W sytuacji, gdy z bieżącego rozliczenia PIT wynika niedopłata podatku, mikrorachunek ma być automatycznie wypełniony o odpowiednią kwotę.

Liczba wypełnionych deklaracji PIT za 2019 r. już 4 marca przekroczyła poziom 2 mln.

Nie wszystko jednak udało się tak, jak jeszcze w ubiegłym roku zapowiadał resort finansów. Obiecywano wówczas rozszerzenie funkcjonalności usługi Twój e-PIT o deklaracje PIT-36 i PIT-36L, składane przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, tak aby od 2020 r. i tacy podatnicy, obok użytkowników indywidualnych, mogli się rozliczać z fiskusem. Z tych planów rząd się wycofał w obawie przed błędami i chaosem w Krajowej Administracji Skarbowej.

Cyfrowa rewolucja fiskusa

Cyfryzacyjne wysiłki resortu zmierzają zresztą w stronę integracji danych gromadzonych przez wiele systemów. Dane zbierane są ze źródeł zewnętrznych, jak i w ramach nowych projektów i legislacji, które w ostatnim czasie weszły w życie, w tym VAT Out, mechanizm podzielonej płatności, plik JPK, system STIR, Kasy Online, eParagony, MDR, e-Sprawozdania Finansowe i Biała lista podatników VAT.

Elementem i efektem cyfrowej transformacji polskiego systemu fiskalnego jest implementacja centralnych systemów informatycznych. W 2019 r. roku wdrożony został system Poltax+, służący do poboru podatków. Jeden system i baza danych o podatniku zastąpił ok. 400 lokalnych systemów działających w urzędach skarbowych.

Sztandarowym projektem ministerstwa jest Twój e-US, który ma pozwolić na kompleksową obsługę podatnika bez wychodzenia z domu. System, uruchomiony w 2019 r. i od tego czasu optymalizowany, jest budowany w taki sposób, by wszystkie usługi oferowane fiskusa były dostępne po zalogowaniu za pomocą Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej (single sign on).

Twój e-US będzie oferował pełne spektrum informacji o podatniku – automatyczne, bieżące informacje o naliczonych podatkach i ewentualnych zaległościach. Zalogowany użytkownik będzie mógł też, przykładowo, uzyskać dostęp do informacji o mandatach karnych i skarbowych oraz należnościach nie skarbowych – i opłacić je online. Rozwój projektu ma przebiegać inkrementalnie: nowe funkcje i usługi mają być dokładane co co kwartał. Jak zapowiedział Przemysław Koch, w połowie 2020 r. ma nastąpić duża aktualizacja („milestone”) systemu, obejmująca m.in. integrację z Węzłem Krajowym.

„Zbieramy dane po to, żeby z jednej strony usprawniać system podatkowy w Polsce – czego przykładem jest usługa Twój e-PIT, ale również żeby go uszczelniać, a więc i poprawiać bezpieczeństwo polskiej gospodarki” – mówił Przemysław Koch. Pełnomocnik ministra finansów przekonywał, że wprowadzone przez resort rozwiązania wymiernie przyczyniły się do zwiększenia efektywności Krajowej Administracji Skarbowej, czego efektem ma być m.in. zmniejszenie tzw. luki VAT-owskiej do poziomu 12,1 mld zł w 2019 r. (w 2018 – ok. 25 mld).


TOP 200