EN FACE: dr Wojciech Jerzy Bober...

... pracownik naukowy i dydaktyczny w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, zajmujący się problematyką etyki informatycznej.

O SŁUSZNOŚCI WYODRĘBNIENIA ETYKI INFORMATYCZNEJ

Ten problem w zasadzie jest już rozstrzygnięty, i to rozstrzygnięty przez praktykę. Mamy do czynienia z wszechogarniającą, przenikającą nasze życie i mającą na nie ogromny wpływ nową rzeczywistością techniczną i narastającymi wraz z nią nowymi wartościowaniami i problemami. Kiedyś zastanawiano się, czy etyka komputerowa nie będzie tracić na znaczeniu, gdyż wychowane na nowej technice pokolenie będzie się nią posługiwać bardziej naturalnie i odpowiedzialnie niż poprzednicy. Tymczasem wraz z rozwojem techniki wciąż pojawiają się nowe problemy moralne. Etyka informatyczna zasługuje na wyodrębnienie, gdyż nie zawsze w naszych tradycyjnie uznanych moralnych rozstrzygnięciach udaje się znaleźć udane analogie do problemów ze świata cyfrowego.

O PROBLEMACH DAWNYCH I NOWYCH

W literaturze lat 80. i początku lat 90. opisywano głównie problemy wynikające z zamierzonych i niezamierzonych nadużyć popełnionych przez programistę w trakcie pisania programu oraz problemy związane z hackingiem i kradzieżą dóbr z wykorzystaniem komputerów (jak kradzież pieniędzy metodą salami slices). Rozwijała się etyka zawodowa programistów czy analityków systemowych. Dość wcześnie zaczęto mówić o wpływie technik informatycznych na zmianę instytucji społecznych, takich jak chociażby instytucja wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Dziś dyskutujemy o szeroko pojmowanej prywatności, cyberstalkingu (prześladowaniu za pomocą środków cyfrowych) i ograniczaniu wolności w Sieci.

O MAŁYM MIASTECZKU W GLOBALNEJ WIOSCE

Rozwój Internetu i sieci komórkowych oraz konwergencja mediów znacznie zwiększyły oddziaływanie jednych ludzi na innych. Szczeniackie żarty, które dawniej "rozeszłyby się po kościach", dziś mogą mieć ogromne oddziaływanie. Plotka istniała zawsze, ale plotka wzmocniona MMS-em, rozchodząca się błyskawicznie w dziesiątkach kopii i przenikająca na portale społecznościowe może prowadzić do sytuacji, w której jednostka zostanie zaszczuta przez ludzi, może nawet nie zdających sobie sprawy z tego, w czym uczestniczą. Takich przypadków mieliśmy w ostatnim czasie wiele; część z nich skończyła się tragicznie. Musimy na nie reagować.

O POWSTAWANIU ZASAD ETYCZNYCH W INFORMATYCE

Nie istnieją instytucje, które proponowałyby, czy narzucały zasady etyki informatycznej. Te zasady rodzą się w wyniku ścierania się interesów ekonomicznych, politycznych, ale też interesów obywateli, szeregowych uczestników wymiany w Sieci. Tak praktyka (negatywna ocena handlu danymi) doprowadziła do powstania ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych osobowych, tak samo praktyka spowodowała powstawanie prawnych regulacji dotyczących określenia, co jest przestępstwem komputerowym.