Transport z wizją celu

Imponującej skali wdrożenie inteligentnego systemu transportu (ITS) w Rzeszowie przyczyniło się do zmniejszenia korków, skrócenia czasu potrzebnego na poruszanie się po mieście oraz zwiększenia grona osób wybierających transport publiczny zamiast samochodów osobowych.

Rzeszów to czołowa metropolia wschodniej Polski. Miasto, w odróżnieniu od większości obszarów tej części kraju, od lat notuje istotny wzrost populacji, stosunkowo niski jak na polskie warunki poziom bezrobocia (niecałe 8%), cieszy się dużym zainteresowaniem inwestorów, ściąga także rzesze studentów.

Siła przyciągania Rzeszowa skutkuje rosnącą presją na lokalną infrastrukturę transportową: coraz mocniej odczuwalne stają się takie zjawiska, jak: zakorkowanie ulic, rosnące poziomy hałasu i spalin, a także brak miejsc do parkowania i niedostatki w funkcjonowaniu komunikacji miejskiej.

Finalista konkursu "Computerworld Lider Informatyki 2015"

w kategorii "Administracja publiczna": Urząd Miasta Rzeszowa.

Wychodząc problemom naprzeciw

Diagnoza sytuacji umożliwiła włodarzom miasta nakreślenie strategicznej wizji celu: poprawy funkcjonalności transportu miejskiego poprzez zwiększenie dostępności centralnych obszarów miasta oraz wzrost efektywności komunikacji zbiorowej.

Rzeszowski Inteligentny System Transportowy składa się z informatycznej platformy zarządzającej ruchem w mieście oraz towarzyszących i realizowanych w ramach projektu inwestycji w tzw. „twardą infrastrukturę”: przebudowy bądź rozbudowy elementów lokalnych dróg i skrzyżowań, wytyczania buspasów i modernizacji taboru autobusowego.

Wartość projektu wyniosła ponad 333 mln zł, z czego ponad 250 mln pochodziło z dofinansowania w ramach projektu „Rozwój Polski Wschodniej”.

Elementy rzeszowskiej platformy ITS

Informatycznym trzonem RIST jest Zintegrowany System Zarządzania Ruchem i Transportem Publicznym. Poszczególne elementy systemu odpowiadają za synergiczne działanie i optymalizację miejskiego transportu.

Lesław Bańdur, dyrektor Biura Obsługi Informatycznej i Telekomunikacyjnej Urzędu Miasta Rzeszowa

Przechodzimy na w pełni mierzalną obsługę ruchu w mieście. Opieramy się na faktach, nie na przypuszczeniach. To umożliwia ogromną optymalizację kosztów: pozwala nam policzyć potoki pasażerskie i dostosować do nich komunikację miejską, umożliwia zredukowanie nakładów ponoszonych transport publiczny w budżecie miasta i dyscyplinowanie przewoźnika, wreszcie – dzięki otwartemu standardowi magistrali CAN – uniezależnia nas od dostawców sprzętu.

System Obszarowego Sterowania Ruchem Drogowym (SOSRD) to kluczowy element rzeszowskiego ITS. Składa się systemów: sterowania sygnalizacją świetlną, priorytetyzowania pojazdów komunikacji miejskiej oraz informacji dla kierowców.

Dzięki adaptacyjnemu modelowi naszego systemu ITS nigdy nie będziemy mieli czegoś takiego jak centralna awaria. System adaptacyjny uczy się, jak jeden obszar wpływa na drugi. Wyłączenie danego obszaru sprawi, że jego przepływność zostanie automatycznie zastąpiona sąsiednimi rejonami miasta” – opowiada Lesław Bańdur, dyrektor Biura Obsługi Informatycznej i Telekomunikacyjnej rzeszowskiego magistratu. „Dostawcy chcieli sprzedać nam centralnie sterowane systemy, jednak już na etapie ustalania warunków do postępowań przetargowych odrzuciliśmy tę możliwość. Zawzięcie trwaliśmy przy swoim – warto było” – podkreśla.

System Zarządzania Transportem Publicznym (SZTP) pozwala władzom miasta na bieżącą obserwację sytuacji na drogach, identyfikację pojazdów komunikacji miejskiej czy zliczanie pasażerów korzystających w danym momencie z transportu zbiorowego. Dzięki temu system umożliwia interwencje w czasie rzeczywistym, np. poprzez uruchomienie dodatkowego taboru czy kierowanie autobusów na objazdy, oraz długofalowe kształtowanie polityki transportowej, m.in. poprzez optymalizację algorytmów sterujących płynnością ruchu w mieście.

System Informacji Pasażerskiej (E-INFO) na bieżąco informujący pasażerów o sytuacji na drogach, czasie przyjazdu oczekiwanych autobusów oraz lokalizacji i rozkładzie pojazdów transportu miejskiego na terenie aglomeracji rzeszowskiej.

System Elektronicznego Poboru Opłat (E-BILET) jest nową formułą wnoszenia opłat za korzystanie z miejskiej komunikacji zbiorowej. Rzeszowską Kartę Miejską można obecnie ładować w 80 biletomatach mobilnych (w autobusach) oraz 29 stacjonarnych, a także za pomocą serwisu internetowego ebilet.erzeszow.pl. „W systemie pojawią się także płatności NFC, obecnie jesteśmy na etapie wyboru operatora płatności mobilnych” – dodaje Lesław Bańdur.

Platforma Teleinformatyczna dla Systemu ITS (PTITS) to radiowy kanał transmisyjny. To komponent, którego zadaniem jest zapewnienie komunikacji i integracji pozostałych elementów rzeszowskiego systemu inteligentnego transportu.

Efekty wdrożenia? Rzeszowska komunikacja zredukowała średnie czasy przejazdów. Zwiększyła się liczba pasażerów transportu publicznego. Choć system już działa, pełne skalibrowanie algorytmów zarządzających ruchem w mieście nastąpi w październiku – kilkadziesiąt tysięcy studentów to istotna zmienna w mieście liczącym niecałe 200 tys. mieszkańców.