Kiedy będziemy mieć TETRĘ

Polski rząd nie zdołał się zmobilizować do budowy ogólnokrajowego cyfrowego systemu radiowego, który obsługuje służby porządku publicznego i ratunkowe oraz zapewnia łączność w sytuacjach krytycznych.

Po ponad 10 latach deliberowania o tym, jak i czy należy zbudować sieć TETRA w Polsce, ciągle pozostajemy w punkcie wyjścia. Nie udało się wypracować modelu biznesowego przedsięwzięcia, finansowania inwestycji, partnerstwa publiczno-prywatnego ani nawet przekonania decydentów, że technologia TETRA jest systemem potrzebnym i nowoczesnym. Być może uniknęliśmy przepłacenia za sieć - co mogło się zdarzyć - ale mglistość, czy też brak analiz na temat partnerstwa publiczno-prywatnego, opcji zakupu usługi, rozważanie eksperymentów z niesprawdzonymi technologiami bądź koncepcje doraźnego zastosowania rozwiązań półprofesjonalnych potęgują ryzyko, że brak skutecznej łączności będzie miał pewnego dnia tragiczne, nieprzeliczalne na złotówki konsekwencje.

TETRA globalna

Europejski standard cyfrowej łączności radiowej dla służb porządku publicznego i ratunkowych TETRA osiągnął zasięg globalny. Otwarty, podlegający stałej ewolucji standard to wynik prac normalizacyjnych - działającego na podstawie mandatu Komisji Europejskiej - Europejskiego Instytutu Standardów Telekomunikacyjnych. Podobnie jak inne opracowane również w ETSI międzynarodowe standardy cyfrowych sieci radiokomunikacyjnych - GSM i UMTS - tak i TETRA posłużyła do budowy sieci w wielu państwach poza Europą. Obecnie ponad 35% zakontraktowanych sieci TETRA buduje się w Azji. Niedawno TETRA została dopuszczona przez federalnego regulatora FCC do rynku amerykańskiego. Nie zakłada się wprawdzie, że TETRA wyprze standard P25 zasiedziały w amerykańskich służbach porządku publicznego, ale przewagi TETRA, wynikające z dużej konkurencyjności rozwiązań i cen urządzeń, mogą być docenione wśród innych profesjonalnych użytkowników.

Największą zaletą TETRA, systemu opracowanego specjalnie dla służb porządku publicznego i ratunkowych, jest obecny dojrzały stan standardu. To uzasadnia przekonanie, że będzie się dalej ewolucyjnie rozwijał. Rynek jest ograniczony do zastosowań profesjonalnych, czyli niszowych w porównaniu z masową ekspansją komercyjnej, powszechnej telefonii mobilnej. Widać jednak wyraźnie rynkowe efekty konkurencji, w tym motywację kluczowych rynkowych graczy do zapewnienia interoperacyjności urządzeń dostarczanych przez różnych producentów, współpracę sieci w sąsiadujących państwach, wprowadzenie aplikacji szerokopasmowych.

Najciekawsze perspektywy rozwojowe tworzy obecnie aktywność grup roboczych TETRA Association, wymiana doświadczeń operatorów sieci i ich rządowych właścicieli, wymiana doświadczeń operatorskich, nie tylko w sprawach technicznych, usługowych, rozwoju warstwy aplikacyjnej systemu, ale też w kwestiach organizacji służb ratunkowych i zarządzania kryzysowego, organizacji baz informacyjnych.

Wiedzieć tyle, ile trzeba

Policjant lub strażak, przywykły, że ma w kieszeni smartfona zapewniającego stały dostęp do mobilnego Internetu, w tym wielu przydatnych aplikacji, ma prawo oczekiwać, że podobny sposób korzystania z sieci zapewni mu również służbowy radiotelefon, służący dotąd do bezpiecznej komunikacji głosowej. Rozwój rynku aplikacji mobilnych przenosi się stopniowo również do TETRY, coraz wyraźniej wymusza to rynek użytkowników. Ponad 160 firm zgrupowanych w organizacji TETRA Association - dostawców technologii, twórców aplikacji, operatorów - intensywnie pracuje wspólnie lub konkurując nad innowacyjnymi aplikacjami, które poprawią funkcjonalność systemu. Wiele pomysłów dotyczy przekazywania obrazów, geolokalizacji, organizacji zasobów informacyjnych. Ekonomika dostępu do aplikacji, zdjęć, wizualizacji to też skrócenie czasu potrzebnego do analizowania sytuacji i podejmowania potrzebnych decyzji, czyli pośrednio oszczędności w czasie wykorzystania kanałów radiowych, w porównaniu z tradycyjnymi sieciami.

Nowe aplikacje w systemach informacyjnych dla służb korzystających z TETRA wprowadza się z założeniem, że użytkownikom należy dostarczyć wszystkie informacje przydatne do obsługi zdarzeń przez zaangażowane służby. Nie należy jednak też rozpraszać niepotrzebnymi informacjami funkcjonariusza w trakcie akcji, wymagającej wytężonej uwagi. Zasoby informacyjne przygotowane do aplikacji mobilnych powinny być też łatwe do przeszukiwania, specjalnie przygotowane do obsługi określonych kategorii zdarzeń.

Jedną z podstawowych cech systemów dyspozytorskich, do których zalicza się TETRA, jest możliwość wywołań masowych lub grupowych. Sporo inspiracji dostarczają ostatnio w tym obszarze serwisy społecznościowe z ich organizacją dystrybucji wiadomości, np. według mechanizmów znanych z mikroblogów, takich jak: Twitter, możliwość pracy grupowej, organizacja systemów informacyjnych w chmurze.

Szybciej, szerzej, bezpieczniej

To, co wytykano jako wadę systemu, sugerując nawet błąd koncepcji TETRA - wąskie w porównaniu z GSM pasmo przenoszenia kanałów radiowych, utrudniające wprowadzenie bardziej wymagających aplikacji transmisji danych - sprawdza się warunkach kryzysu, ponieważ głównym celem twórców technologii jest odporność i niezawodność łączności.

System kodowania kanałów głosowych, dobra redukcja szumów tła, efektywne wykorzystanie pasma, konserwatywne podejście do niezawodności i bezpieczeństwa, możliwość działania bez dostępu do sieci i wiele specjalizowanych funkcji, powodują, że systemy sprawdziły się wiele razy podczas klęsk żywiołowych i ataków terrorystycznych, czyli w warunkach określanych jako misja krytyczna, kiedy komercyjne systemy często nie wytrzymują uszkodzeń lub przeciążeń albo są ze względów bezpieczeństwa wyłączane.

Wzrost zapotrzebowania na aplikacje szerokopasmowe w działaniach służb antykryzysowych każe podjąć starania o nowe, najlepiej zharmonizowane w Europie częstotliwości. Poszukuje się nowych technologicznych opcji rozwojowych. Biorąc pod uwagę stan rozwoju standardu TETRA, szacuje się, że obecnie wykorzystywane i budowane systemy będą mogły pracować przez najbliższych kilkanaście lat, stopniowo uzupełniane i unowocześniane, ale równolegle pracuje się nad osiągnięciem synergii z szerokopasmowymi systemami nowej generacji LTE.