Windows 10 Creators Update, co warto wiedzieć

Co biznesowi użytkownicy Windows 10 powinni wiedzieć o Creators Update, kiedy aktualizacja będzie gotowa do zastosowań w firmach i jakie są możliwości opóźnienia lub rezygnacji z instalacji tego oprogramowania.

Od 11 kwietnia Microsoft zaczął udostępniać dużą aktualizację systemu Windows 10 Creators Update użytkownikom indywidualnym. Jej dystrybucja zajmie najprawdopodobniej nawet 3-4 miesiące, bo trudno oczekiwać, że serwery producenta byłyby w stanie dostarczyć nową wersję systemu około 400 milionowej rzeszy jego użytkowników.

Należy pamiętać, że aktualizacja jest dostarczana na innych zasadach w przypadku użytkowników indywidualnych i małych firm w porównaniu do użytkowników biznesowych korzystających z masowych licencji typu Enterprise.

Zobacz również:

Ci pierwsi uzyskają aktualizację z automatu. Mogą ją opóźnić lub zablokować stosując specjalne opcje lub przyspieszyć (nie czekając, aż serwery Microsoft prześlą im ofertę) wchodząc na odpowiednią stronę producenta. Bo standardowo Microsoft będzie dostarczać aktualizację w pierwszej kolejności dla komputerów PC najnowszej generacji mających parametry optymalne z punktu widzenia oprogramowania.

Jak przyspieszyć instalację Creators Update. Źródło: Microsoft.

Jak przyspieszyć instalację Creators Update. Źródło: Microsoft.

Użytkownicy biznesowi mają nieco większe możliwości wpływania na czas instalacji nowej wersji Windows 10, a nawet mogą zrezygnować z jej wdrożenia, przynajmniej do czasu pojawienia się kolejnej dużej aktualizacji systemu. Paradoksalnie, nowe funkcje ułatwiające administratorom kontrolowanie i ewentualne opóźnianie instalacji poprawek oraz aktualizacji oprogramowania zostały wprowadzone właśnie do wersji 1703 Creators Update.

W przypadku firm wdrażanie aktualizacji Windows 10 wymaga planowania i odpowiedniego przygotowania. Dlatego też warto odpowiedzieć na kilka ważnych, podstawowych pytań dotyczących warunków i możliwości instalacji (lub nie) nowego oprogramowania. Niżej prezentujemy podstawowe informacje, które mogą być przydatne przy podejmowaniu takich decyzji.

Czym jest Creators Update?

To najnowsza wersja Windows 10, według aktualnej polityki Microsoft dostarczana użytkownikom 1-2 razy do roku zgodnie z ideą „oprogramowania jako usługi” czyli oferowania częściej, ale mniejszych zestawów nowości niż wówczas, gdy np. następowało przejście z Vista na Windows 7.

Określana czasem jako „duża”, aktualizacja zawiera zestaw nowych funkcji, programów i modyfikacji interfejsu użytkownika. Pod tym względem istotnie różni od comiesięcznych aktualizacji udostępniających tylko poprawki oprogramowania.

Creators Update, zgodnie z alternatywną, numeryczną terminologią wykorzystywaną przez Microsoft, to wersja 1703 systemu Windows 10.

Aktualizacja Creators Update jest już dostępna. Czy oznacza to, że należy ją instalować we wszystkich wykorzystywanych w firmie komputerach?

Obecnie funkcjonujący system dostarczania aktualizacji systemu Windows dla użytkowników licencji masowych typy Enterprise umożliwia zatrzymanie na pewien czas ich wdrażania. Pozwala to na uniknięcie problemów, które mogą się ujawnić w pierwszej fazie po publikacji nowego oprogramowania, a użytkownicy indywidualni są masową armią testerów dostarczających informacji o potencjalnych błędach w systemie. W przypadku firm jest to wygodne rozwiązanie i z reguły nie warto się spieszyć z instalacją nowej wersji oprogramowania.

Z reguły, po około 4 miesiącach od publikacji aktualizacji, Microsoft uznaje ją za gotową do zastosowań w firmach wprowadzając do kategorii CBB (Current Branch for Business), jednej z trzech oferowanych przez firmę obok CB (Current Branch) oraz LTSB (Long-Term Servicing Branch).

W fazie przygotowywania oprogramowania do użytku biznesowego Microsoft wykorzystuje telemetryczną analizę informacji o problemach związanych z instalacją nowej wersji systemu, które napływają od użytkowników indywidualnych (i małych firm). Następnie, przed wprowadzeniem aktualizacji do kategorii CBB, przygotowuje odpowiednie zestawy poprawek. W teorii ma to spowodować, że użytkownicy biznesowi powinni uzyskać bardziej stabilną i niezawodną wersję nowego systemu.

Kiedy Microsoft wprowadzi Creators Update jako podstawową wersję systemu Windows 10 dla firm (Current Branch for Business)?

Poprzednie wersje Windows 10 numerycznie oznaczane jako 1511 i 1607 były wprowadzane do kategorii CBB średnio po 134 dniach od momentu publikacji. Przyjmując te dane jako reprezentatywne można oczekiwać, że wersja 1703 trafi do kategorii CBB w połowie sierpnia 2017 roku.

Listę prezentującą szczegóły dotyczące bieżącej certyfikacji wersji systemu Windows 10 dla różnych kategorii użytkowników można znaleźć na firmowej stronie Microsoft.

Jak długo Microsoft będzie wspierał wersję 1703 Creators Update?

Dostarczanie nowych wersji oprogramowania Windows 10 przy wykorzystaniu modelu typu SaaS (Software as a Service) oznacza, że są one udostępniane jako częstsze, względnie regularnie pojawiające się aktualizacje o mniejszej objętości niż miało to miejsce wcześniej przy przejściu np. z Visty do Windows 7. Ale jednocześnie dotyczy to również czasu wsparcia, który Microsoft skrócił w podobnym stopniu, jak czas pojawiania się kolejnych wersji systemu. Trudno się temu dziwić, bo utrzymywanie wsparcia technicznego i aktualizacji szybko rosnącej liczby różnych odmian Windows 10 byłoby trudnym i kosztownym zadaniem.

Microsoft deklaruje, że czas wsparcia dla kolejnych aktualizacji Windows 10 wynosi przynajmniej 18 miesięcy. Wsparcie oznacza w tym przypadku udostępnianie zestawów poprawek związanych z bezpieczeństwem i naprawą wykrytych w oprogramowaniu błędów publikowanych obecnie praktycznie co miesiąc. Gdy dana wersja wypada z listy wspieranych, żadne poprawki (również dotyczące bezpieczeństwa) nie będą dla niej dostarczane.

Zgodnie z tą zasadą, wersja 1703 (Creators Update) powinna być wspierana przynajmniej do połowy października 2018 roku. Czas ten może się jednak wydłużyć zależnie od tego ile kolejnych wersji Windows 10 Microsoft przygotuje i kiedy je udostępni.

Jeśli firma korzysta z wersji Windows 10 1607 (Anniversary Update), czy może zrezygnować i pominąć wdrażanie wersji 1703 (Creators Update)?

Tak, można pominąć instalację jednej z kolejnych wersji Windows 10, w tym przypadku Creators Update.

Załóżmy, że firma wdrożyła Windows 10 wersja 1607 wkrótce po jej wprowadzeniu do kategorii CBB, powiedzmy w grudniu 2016 roku. Może zdecydować się na pominięcie instalacji Creators Update 1703 i oczekiwanie na kolejną aktualizację, która ma się pojawić w drugiej połowie 2017 roku. Załóżmy, że Microsoft udostępni ją w październiku 2017, a cztery miesiące później, czyli w lutym 2018, wersja ta uzyska certyfikat CBB.

Czas na wdrożenie tej aktualizacji, zanim wykorzystywana wersja 1607 utraci wsparcie (potencjalnie również w lutym 2018), teoretycznie może być bardzo krótki. Ponieważ jednak Anniversary Update 1607 było jedyną aktualizacją wprowadzoną w 2016 roku, okres jej wsparcia najprawdopodobniej zostanie wydłużony podobnie, jak miało to miejsce w przypadku pierwszej wersji 1507, której czas wsparcia trwał ostatecznie 22 miesiące.

Czy Creators Update wersja 1703 zawiera nowe funkcje przydatne dla firm?

To zależy od indywidualnej oceny wymagań. Microsoft opublikował niedawno listę modyfikacji i zmian adresowanych do użytkowników korporacyjnych, które zostały wprowadzone do wersji Windows 10 1703. Jej analiza może być podstawą do podjęcia decyzji czy lub kiedy wdrażać Creators Update.

Jedną z nowych, niewątpliwie użytecznych funkcji klasy korporacyjnej, jest możliwość opóźniania przez administratora systemu instalacji comiesięcznych pakietów poprawek o maksymalnie 35 dni, a dużych aktualizacji nawet o 365 dni przy wykorzystaniu zmodyfikowanego oprogramowania Windows Update for Business.

Jak opóźnić instalacje aktualizacji. Źródło: Ian Paul, PCWorld IDG.

Jak opóźnić instalacje aktualizacji. Źródło: Ian Paul, PCWorld IDG.

Upgrade czy czysta instalacja – wady i zalety

Ponieważ dystrybucja aktualizacji Windows 10 Creators Update rozpoczęła się 11 kwietnia 2017 roku, najwyższy czas by zastanowić się jak ją przeprowadzić i czy nie warto wykonać czystej instalacji (clean install) pozwalającej na pozbycie się wszelkich śmieci i pozostałości ze starych wersji systemów Windows 7, 8 i 10. Z reguły pozwala to na przyspieszenie wydajności, stabilności i niezawodności działania komputera.

Problem ten dotyczy głównie użytkowników indywidualnych, ale firmy też nie powinny go lekceważyć, bo zwiększenie wydajności komputerów wykorzystywanych przez pracowników ma wpływ na efektywność ich pracy, a także potencjalne inwestycje w nowy sprzęt.

Niewątpliwie najłatwiejszą i najszybszą metodą instalacji Creators Update jest pozostawienie tego programowi Windows Update, który automatycznie wykona odpowiednie działania. Proces dystrybucji aktualizacji Creators Update dla użytkowników indywidualnych będzie trwał przez kilka miesięcy, ale każdy użytkownik dostanie w pewnym momencie ofertę zainstalowania Creators Update i po jej zaakceptowaniu oprogramowanie zostanie automatycznie załadowane i zainstalowane na komputerze.

Pliki aktualizacyjne są ładowane i przechowywane lokalnie w komputerze i wykorzystywane przez program setup.exe do zainstalowania nowej wersji systemu czyli obecnie Creators Update 1703. Po wykonaniu tej operacji, stare pliki są standardowo przechowywane w katalogu Windows.old przez 10 dni, jeśli użytkownik z uprawnieniami administratora ich wcześniej nie usunie, ale zawartość takich katalogów jak stary WinSxS jest dziedziczona.

Czysta instalacja istotnie różni się od zwykłej aktualizacji pod wieloma względami. Umożliwia m.in. przebudowę i optymalizację istniejących partycji oraz utworzenie nowego pliku rejestru i katalogu WinSxS nie obciążonych przez pozostałości z poprzednich wersji systemu Windows i zawierających przestarzałe i niewykorzystywane dane dotyczące np. dawno usuniętych wersji programów. Jak wynika z praktycznych doświadczeń mogą one niepotrzebnie zajmować nawet kilkanaście gigabajtów pamięci dyskowej.

Niestety czysta instalacja ma swoje wady. Przede wszystkim jest bardziej czasochłonna niż automatycznie instalowana aktualizacja, bo wymaga reinstalacji wszystkich wykorzystywanych aplikacji i sterowników. Dlatego warto się do niej dobrze przygotować. Podstawowe rady jak ją wykonać wraz z przykładami narzędzi ułatwiających i przyspieszających taką operację zaprezentował Ed Tittle z amerykańskiego wydania CIO (patrz ramka).

Czysta instalacja Creators Update

- Przed instalacją warto odłączyć od komputera wszystkie dodatkowe dyski. Zapobiega to potencjalnej możliwości podjęcia przez program instalacyjny błędnych decyzji, gdzie zostanie utworzony plik rozruchowy (boot loader) oraz podstawowa partycja systemowa (basic boot partition). Więcej szczegółów na ten temat można znaleźć w artykule Microsoft: UEFI/GPT-based hard drive partitions.

- Jeśli ktoś jest użytkownikiem bezpłatnych programów takich jak Chrome, Firefox, 7-Zip, Java, Dropbox lub Google Drive może skorzystać z narzędzia Ninite, które ułatwia proces pobierania i instalowania ich najnowszych wersji.

- Przygotowanie kompletnej kopii zapasowej systemu, aplikacji i danych to dobra zasada, która w przypadku pojawienia się nieoczekiwanych problemów, pozwala na odtworzenie danych i starej wersji systemu. Wśród różnych narzędzi pozwalających za zapis i odtwarzanie systemu można wymienić dostępny również w wersji darmowej program Macrium Reflect, który rekomenduje Ed Tittle z CIO.

- Warto skorzystać z narzędzi pozwalających na zapisanie zapasowej kopii wszystkich wykorzystywanych przez system sterowników urządzeń. Po przeprowadzeniu czystej instalacji Creators Update istotnie ułatwi to i przyspieszy ich podłączenie do systemu. Bezpłatne narzędzie DriverBackup umożliwiające przeprowadzenie tego typu operacji oferuje m.in. SourceForge.

- Należy pamiętać o przygotowaniu listy zainstalowanych w komputerze aplikacji, ich źródeł (CD, online) oraz kluczy licencyjnych. Istotnie ułatwi to odtworzenie środowiska pracy po czystej instalacji nowego systemu. Dotyczy to również kluczy umożliwiających rejestrację Windows 10. Wśród użytecznych narzędzi ułatwiających to zadanie można wymienić Revo Uninstaller, SIW Pro oraz ProduKey pozwalający na łatwe wyszukanie kluczy Windows i innych programów Microsoft.

Źródło: How to prepare for a clean install of Windows 10 Creators Update, Ed Tittel, CIO.