W dobrym kierunku

Dzięki wprowadzonym przez NCBiR mechanizmom konkursowym ma się poprawić współpraca nauki z przemysłem i poziom prowadzonych badań naukowych.

Z polską nauką i badaniami w obszarach strategicznych dla gospodarki nie było do tej pory najlepiej. Brakowało wytycznych, które pozwoliłyby na finansowanie najlepszych i najlepiej rokujących programów badawczych. Niewielkie środki, jakie państwo przeznaczało na ten cel, były więc rozpraszane pomiędzy wiele projektów.

Nauka wciąż niedofinansowana

Słabością polskiej nauki jest brak dużych przedsięwzięć badawczych, które integrowałyby zespoły z najlepszych jednostek badawczych i przyszłych użytkowników, czyli firm.

prof. Bogusław Smólski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju

Co się zmieniło odkąd powstało Narodowe Centrum Badań i Rozwoju? "W materii finansowania polskiej nauki niewiele. Choć ostatnie cięcia budżetowe nie dotknęły w znacznym stopniu sektora nauki to - jeśli chodzi o poziom finansowania nauki z budżetu, który kształtuje się na poziomie 0,4% PKB - nadal jest to jeden z najniższych poziomów finansowania badań w Europie" - mówi prof. Bogusław Smólski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Ponadto nadal na bardzo niskim poziomie utrzymuje się finansowanie ze strony przemysłu, co powoduje, że łącznie nakłady na badania nie przekraczają poziomu 0,6% PKB.

Bogusław Smólski zwraca uwagę, że istotnym wzmocnieniem dla niskich nakładów, jakie państwo jest w stanie przeznaczyć na badania, są fundusze strukturalne. Jednak mimo tego wzmocnienia, środki te są wciąż na bardzo niskim poziomie i wynoszą ok. 4 mld zł. Nie tworzy dobrych warunków do jej rozwoju. Trudne warunki finansowe wymagają bardziej przemyślanego rozdysponowywania funduszy w sferze badań naukowych. Na co są one obecnie przeznaczane? "Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosił krajowy program badań naukowych i prac rozwojowych. Wydał też rozporządzenie na temat pomocy publicznej udzielanej przez NCBiR. Umożliwiło nam to ogłoszenie konkursów na strategiczne programy rozumiane jako duże przedsięwzięcia badawcze odpowiadające priorytetom zawartym w tym programie" - mówi prof. Bogusław Smólski.

Centrum ogłosiło konkurs na dwa wysokonakładowe programy i jeden projekt badawczy. Pierwszy program (budżet 300 mln zł) dotyczy zaawansowanych technologii energetycznych, drugi (60 mln zł) systemów IT, a trzeci technologii dla energooszczędnego budownictwa. NCBiR zakończyło też konkurs na projekty pod nazwą Intech. Są to projekty z zakresu badań stosowanych, skierowane do tych, którzy na podstawie dotychczasowych doświadczeń i badań, mają technologie bądź produkty, które wymagają procesu zakończenia badań, a w przypadku pozytywnego zakończenia procesu badań chcą przeprowadzić etap przedwdrożeniowy, uwarunkowany oczywiście analizą dotyczącą realności i zasadności wdrożeń. Konkurs cieszył się dużym zainteresowaniem i - jak wynika z danych NCBiR - wpłynęło prawie 180 wniosków.

Kolejnym projektem, który realizuje obecnie Centrum to konkurs pod nazwą Lider skierowany do młodych pracowników nauki, który wychodzi naprzeciw potrzebie przyspieszenia procesu ich usamodzielniania się. Chodzi o to, aby stworzyć im możliwość samodzielnego zdefiniowania projektu, powołania zespołu i wykonania określonego cyklu badań, który miałby ten projekt doprowadzić do finału. Budżet każdego takiego projektu szacowany jest na 1 mln zł.