Telekomunikacja u informatyka

Kluczowe dla powodzenia realizacji transmisji głosu w sieciach opartych na protokole IP jest właściwe zaplanowanie konstrukcji sieci lokalnych i rozległych, które będą służyły jako transport dla głosu. Muszą one spełniać podstawowe wymagania co do maksymalnego opóźnienia transmisji tak, by użytkownik nie odczuł różnicy powodowanej tym, że zamiast w tradycyjnej sieci telefonicznej jego głos wędruje przez sieć komputerową.

Kluczowe dla powodzenia realizacji transmisji głosu w sieciach opartych na protokole IP jest właściwe zaplanowanie konstrukcji sieci lokalnych i rozległych, które będą służyły jako transport dla głosu. Muszą one spełniać podstawowe wymagania co do maksymalnego opóźnienia transmisji tak, by użytkownik nie odczuł różnicy powodowanej tym, że zamiast w tradycyjnej sieci telefonicznej jego głos wędruje przez sieć komputerową.

Trend integracji transmisji głosu w sieciach komputerowych jest naturalną konsekwencją zmiany priorytetów narzędzi stosowanych we współczesnym biznesie. Do niedawna telefon był praktycznie jedynym narzędziem wykorzystywanym w kontaktach z klientami i partnerami firm. Od kilku lat coraz częściej jest wspomagany innymi narzędziami, takimi jak poczta elektroniczna, dedykowane serwisy internetowe czy inne systemy, bazujące na elektronicznej wymianie informacji. Nic więc dziwnego, że coraz częściej dąży się do unifikacji obu, dotychczas zachowujących pełną niezależność, środowisk: sieci telefonicznych i sieci komputerowych. Ich mariaż może bowiem znacznie dopomóc w realizacji nowych jakościowo usług i umożliwić opracowanie rozwiązań pozwalających w lepszy sposób zarządzać kontaktami z klientami oraz w łatwiejszy sposób budować i serwisować infrastruktury telefoniczne.

Jednak, ze względu na to, że telefon jest nadal najczęściej wykorzystywanym narzędziem biznesowym, konieczne jest zagwarantowanie, iż zmiana medium komunikacyjnego nie spowoduje pogorszenia jakości usług oferowanych przez systemy telefoniczne. W połączeniu z ciągle wysokimi kosztami implementacji rozwiązań telefonicznych opartych na protokole IP jest to największa przeszkoda w ich powszechnej akceptacji i zastosowaniu.

Wartość dodana

Podstawowym pytaniem, na które muszą sobie odpowiedzieć informatycy i zarządy wielu firm, w których można rozważać zastosowanie technologii Voice over IP, jest: "Dlaczego mam wdrażać nowy system telefoniczny, jeżeli dotychczas stosowane rozwiązanie, oparte na centrali PBX, działa poprawnie?" Odpowiedzi uzasadniających takie wdrożenie jest co najmniej tyle, ile argumentów przemawiających przeciwko niemu i dopiero bilans wszelkich kosztów oraz korzyści, jakie można odnieść w wyniku realizacji telefonii Voice over IP, pozwala ocenić, czy jej zastosowanie w danej firmie jest zasadne.

Wielu producentów tego typu rozwiązań jako koronny argument przedstawia potencjalne oszczędności, które przynosi konsolidacja i telefonicznej. Wbrew pozorom, nie to powinno być głównym motorem napędowym realizowanych wdrożeń Voice over IP. Oszczędności w połączeniach komunikacyjnych można również osiągnąć poprzez integrację transmisji głosu z wykorzystaniem tradycyjnych central telefonicznych z rozległymi, pakietowymi sieciami transmisji danych, stosując rozwiązania oferowane już przez producentów sprzętu telekomunikacyjnego.

Prawdziwa korzyść z integracji sieci transmisji danych i głosu wynika dopiero z potencjalnych możliwości, jakie rodzi ich konsolidacja, a które są niedostępne w przypadku sieci niezależnych. Najwięcej zalet wynikających z konsolidacji dają takie zakresy zastosowań, w których można wynieść korzyści związane z integracją telefonu i podstawowych aplikacji biznesowych. Przykładem na to jest integracja aplikacji wsparcia sprzedaży i obsługi klienta z korporacyjnymi serwerami WWW oraz systemem telefonicznym, umożliwiająca potencjalnym klientom bezpośredni kontakt telefoniczny z przedstawicielami firmy za pośrednictwem aplikacji komunikujących się w oparciu na protokole H.323, np. NetMeeting.

WAN to podstawa

Podstawą do budowy systemu telefonicznego opartego na protokole IP jest zapewnienie właściwych parametrów transmisyjnych (Quality of Service) sieci rozległej, łączącej oddziały firmowe. Sieć ta musi zapewniać komunikację o opóźnieniu transmisji do ok. 150 ms przy jednoczesnym zapewnieniu odchyleń od tego opóźnienia maksymalnie o 30 ms. Spełnienie tych wymagań wymusza zastosowanie łączy o odpowiednio dużej przepustowości, a także routerów wyposażonych w mechanizmy QoS, które pozwalają nadać transmisjom głosowym wysoki priorytet.

Rozpoczęcie wdrożenia powinno się rozpocząć od instalacji pilotażowej, łączącej 2 lokalizacje za pośrednictwem łączy sieci rozległej. Podczas jej przeprowadzania należy zdecydować, jak wiele rozmów telefonicznych będzie realizowanych równolegle za pośrednictwem danego łącza, jaka w związku z tym musi być przepustowość łącza, uwzględniając transmisję danych, i jakie musi być minimalne gwarantowane pasmo (CIR). Firma musi również zainstalować na obu końcach łącza routery, zdolne poprawnie obsługiwać transmisję głosu.

Łagodne przejście

W firmach przechodzących z tradycyjnych PBX-ów na technologię Voice over IP migrację taką można przeprowadzić natychmiast lub w dwóch etapach. W drugim rozwiązaniu firma może początkowo się zdecydować na realizację wyłącznie komunikacji między centralami PBX za pośrednictwem dedykowanych łączy sieci rozległej. W tym scenariuszu konieczne jest zapewnienie komunikacji na poziomie drugiej warstwy sieciowej, warstwy medialnej z wykorzystaniem technologii Voice over Frame Relay lub Voice over ATM. Ponadto konieczne jest zastosowanie routerów, które będą wyposażone w funkcję bramki głosowej, umożliwiającą z jednej strony łącza zamianę głosu z centrali telefonicznej na pakiety sieciowe, z drugiej - przeprowadzenie procesu odwrotnego. Ponadto jest możliwe zastosowanie różnych algorytmów kompresji głosu, dzięki czemu te same rozmowy telefoniczne wykonywane poprzez centrale PBX mogą zajmować znacznie mniejszą część pasma sieciowego niż w przypadku standardowych rozmów telefonicznych (zamiast standardowego pasma 64 Kb/s, rozmowa telefoniczna może pochłaniać zaledwie 8 Kb/s, w najnowszych implementacjach - nawet mniej).

IP na całego

Prawdziwą konsolidację daje jednak dopiero całkowite zastąpienie central PBX oprogramowaniem pełniącym funkcję centrali telefonicznej, a także zastosowanie telefonów pracujących w oparciu na protokole IP włączanych bezpośrednio do sieci komputerowej. Podstawową zaletą takiego rozwiązania jest to, że przy dobrze zorganizowanej sieci rozległej wymaga ono zastosowania tylko jednej centrali telefonicznej (lub dwóch pracujących w konfiguracji klastrowej, zwiększającej dostępność). Centrala taka, przynajmniej teoretycznie, umożliwia obsługę znacznie większej liczby użytkowników niż tradycyjny PBX. W rzeczywistości pośredniczy ona wyłącznie w inicjowaniu rozmowy telefonicznej między dwoma telefonami wewnętrznymi lub między telefonem firmowym a siecią telefoniczną zewnętrznego operatora (przez bramkę głosową). Rozmowa przeprowadzana jest bezpośrednio - już bez konieczności przesyłania danych przez centralę.

Także fakt zastosowania telefonów IP powoduje znacznie mniejszą komplikację sieci telefonicznej. Dla centrali przestaje mieć bowiem znaczenie, do którego z portów podpięty jest dany aparat telefoniczny. Wystarczy, że widoczny jest on w sieci komputerowej i przyporządkowany mu konkretny użytkownik (lub konkretny numer MAC karty sieciowej). Telefon za pośrednictwem serwera DHCP automatycznie pobierze numer IP, a serwer komunikacyjny pełniący funkcję centrali telefonicznej automatycznie przydzieli aparatowi telefonicznemu numer wewnętrzny oraz skonfiguruje środowisko pracy użytkownika w taki sposób, w jaki zostało to raz określone przez użytkownika bądź administratora (wszelkie skróty klawiszowe, książka adresowa, preferencje dotyczące przekierowywania rozmów itp.).

Funkcjonalność ta sprawia, że znacznie ułatwiono przenoszenie telefonów pomiędzy biurami czy nawet lokalizacjami w ramach całej sieci rozległej. Co więcej - nie wymaga ono interwencji administratora, by zapewnić poprawne działanie telefonu.

Istotnym usprawnieniem jest także to, że z punktu widzenia centrali telefonicznej w skonsolidowanej sieci komputery z zainstalowanym odpowiednim oprogramowaniem komunikacyjnym (wirtualne telefony) widoczne są, tak jak zwykłe telefony IP.

Argumenty przemawiające za zastosowaniem Voice over IP z programowymi centralami pracującymi w sieci

Za

  • Pełna konsolidacja sieci telefonicznej i komputerowej, co umożliwia m.in. scentralizowane i jednorodne zarządzanie taką infrastrukturą.

  • Możliwość realizacji nowych funkcji multimedialnych poprzez łatwą integrację rozwiązań telefonicznych z aplikacjami korporacyjnymi przez dobrze udokumentowane interfejsy API.

  • 2869 Łatwość serwisowania central telefonicznych przez informatyków dzięki standardowemu dla nich sprzętowo-programowemu środowisku pracy.

  • Znacznie efektywniejsze wykorzystanie dostępnej przepustowości na łączach sieci rozległej z uwagi na brak konieczności stałego rezerwowania określonej liczby kanałów głosowych na potrzeby telefonii.

  • Centrala i telefony IP to zaczątek prawdziwie skonsolidowanej sieci - dopiero powstają pomysły, w jaki sposób zagospodarować potencjał tej technologii, podczas gdy zakres funkcjonalny telefonii opartej na PBX praktycznie nie zmienił się w ciągu ostatnich 10 lat.

Przeciw

  • Wysoki koszt pełnej implementacji technologii przy wykorzystaniu dostępnych obecnie na rynku rozwiązań.

  • Konieczność istotnej rozbudowy sieci rozległej wraz z zagwarantowaniem określonych minimalnych parametrów transmisyjnych.

  • Osiągnięcie w krótkim czasie oszczędności alternatywnie mniejszym kosztem poprzez "wpuszczenie" głosu przesyłanego między centralami PBX do pakietowej sieci rozległej.