Skąd wziąć pieniądze na inwestycje?

Racjonalne zarządzanie finansami samorządu, wsparte zdobywaniem pieniędzy na rynku kapitałowym i komercjalizacją spółek komunalnych, wpływa na wzrost gospodarczy i poprawia jakość świadczonych usług publicznych.

Racjonalne zarządzanie finansami samorządu, wsparte zdobywaniem pieniędzy na rynku kapitałowym i komercjalizacją spółek komunalnych, wpływa na wzrost gospodarczy i poprawia jakość świadczonych usług publicznych.

Podatki, opłaty czy dochody z majątku gminy z trudem wystarczają na pokrycie bieżących wydatków samorządu. Finansowanie kosztownych, ale jednocześnie niezbędnych inwestycji w infrastrukturę, np. oczyszczalnie ścieków, stacje uzdatniania wody, budynki szkolne czy też drogi, wymaga zatem wykorzystania możliwości rynku kapitałowego. Tutaj przed samorządami stoją otworem: rynek kredytów i pożyczek, rynek papierów dłużnych, w tym zwłaszcza obligacji, rynek akcji i udziałów oraz rynek lokat i oszczędności.

Ostrowskie obligacje

Władze samorządowe Ostrowa Wielkopolskiego od kilku lat z powodzeniem korzystają z rynku kapitałowego jako dodatkowego źródła pozyskiwania funduszy na rozwój, np. emitując obligacje gminne.

Emisji obligacji dokonano trzykrotnie: w latach 1996, 1997 i 1999. Dwie pierwsze emisje notowane są na pozagiełdowym rynku publicznym - Centralnej Tabeli Ofert (CTO). W grudniu 1996 r. Komisja Papierów Wartościowych wydała decyzję o dopuszczeniu obligacji Ostrowa do obrotu wtórnego na rynku publicznym. Debiut pierwszej emisji nastąpił 21 marca 1997 r., drugiej na CTO w sierpniu 1998 r., po wcześniejszym wydaniu decyzji przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd w lipcu 1998 r.

W sierpniu 1999 r. sprzedano trzecią, największą emisję obligacji, zaś obecnie trwają przygotowania do jej upublicznienia. To najlepszy dowód, że obligacje sprawdziły się jako narzędzie pozyskiwania środków na prowadzenie inwestycji.

Zdaniem specjalistów, tylko wydatki na infrastrukturę można uznać za ważny powód uzasadniający zaciągnięcie długu. Toteż Ostrów Wielkopolski, podejmując zobowiązania, zdecydował, aby pozyskane środki w całości skierować na rozwój infrastruktury drogowej, niezbędnej do podniesienia atrakcyjności i konkurencyjności miasta. Należy pamiętać, że w roku 1990 na 150 km dróg miejskich tylko 50 km miało nawierzchnię utwardzoną.

Zysk wymaga ryzyka

Pieniądze z budżetu bieżącego nie wystarczyłyby na radykalne zmiany. Ponadto przy tego rodzaju inwestycjach nie można liczyć na uzyskanie preferencyjnego kredytu. Co innego obligacje.

Ich emisję poprzedziła szczegółowa analiza finansowa, która objęła strukturę dochodów i wydatków budżetowych gminy, ocenę płynności finansowej, analizę składników majątkowych gminy, plany inwestycyjne gminy w wieloletniej perspektywie, bieżące i planowane zaciąganie zobowiązań, wartość wolnych środków.

Projekcje dochodów i wydatków budżetowych oparto na założeniach uwzględniających wskaźniki przewidywanej inflacji, wzrostu gospodarczego oraz inne, definiowane indywidualnie dla poszczególnych kategorii. Za wielkości bazowe obrano przede wszystkim dane z roku poprzedzającego emisje i budżetu miasta w roku emisji.

Wielkość zadłużenia Ostrowa Wielkopolskiego kształtuje się na poziomie prawie 15% dochodów własnych - w roku 1999 - to najwyższe zadłużenie dozwolone ustawowo.

Szansą na rozwój infrastruktury komunalnej, mimo wprowadzonych ustawą o finansach publicznych ograniczeń, jest art. 110 tej ustawy, w którym zapisana jest możliwość tworzenia - przy uchwale budżetowej zawierającej limity na okres roku budżetowego - limitów wydatków na wieloletnie (konkretnie - trzyletnie) programy inwestycyjne. Kolejne uchwały budżetowe będą określały nakłady na uruchomiony program w wysokości umożliwiającej terminowe zakończenie zadania. Jest to także szansa na bardziej dynamiczny rozwój komunalnego rynku kapitałowego. Zapisy uchwały, gwarantujące realizację zadań inwestycyjnych - wykraczających poza jedną kadencję - pod które zaciągane są zobowiązania, mogą być zachętą dla udzielających pożyczki i nabywców obligacji.

Gdy umocnimy swoją pozycję na rynku jako gminy wiarygodnej, solidnego płatnika, będziemy dążyć do wyemitowania obligacji o jeszcze dłuższym terminie zapadalności, np. trzydziestoletnim. Zasada solidarności międzypokoleniowej dotycząca inwestowania w infrastrukturę komunikacyjną, której charakter jest zdecydowanie ponadpokoleniowy, wydaje się w tym przypadku jak najbardziej zasadna.

Miasto na CTO

Duże znaczenie w procesie wprowadzenia obligacji do obrotu publicznego ma przygotowanie memorandum informacyjnego, uzyskanie decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd o dopuszczeniu do obrotu publicznego, zbadanie sprawozdań finansowych gminy oraz ujawnienie istotnych informacji o działalności gminy. Mimo że wprowadzenie obligacji do obrotu publicznego wymaga czasu i kosztów, jest ono opłacalne dla miasta.

Ostrów Wielkopolski, jako gmina publiczna, ma cztery audyty finansowe za lata 1995-98. Uzyskał także wysoką ocenę wiarygodności finansowej, tzw. rating na poziomie inwestycyjnym A, nadany w 1997 r. na potrzeby drugiej emisji przez Środkowoeuropejskie Centrum Ratingu i Analiz CERA SA. Rating dla Ostrowa zaktualizowano i podtrzymano we wrześniu 1998 r. Za najważniejszą zaletę miasta uznano dobre zarządzanie.