Sieci LAN? - Nie, dziękuję

Czy jedynym rozwiązaniem połączenia wielu komputerów z jedną lub dwiema drukarkami musi być sieć komputerowa LAN?

Czy jedynym rozwiązaniem połączenia wielu komputerów z jedną lub dwiema drukarkami musi być sieć komputerowa LAN?

A jeśli chcielibyśmy przesyłać pliki również między komputerami lub, wykorzystując modem, umożliwić wszystkim pracownikom łączność ze światem? Czy i w tych przypadkach powinniśmy zainstalować u siebie LAN? Czy dla małych firm, a takich jest u nas w kraju przecież najwięcej, nie ma innych rozwiązań? A może do wymiany danych jak i wspólnego dostępu do drukarek wystarczy jakiś inteligentny przełącznik - rozdzielacz (w terminologii angielskiej - "printer sharing switch")?

Wbrew przewidywaniom różnych komputerowych "guru," ceny sieci komputerowych są w dalszym ciągu dość wysokie. Jeśli nie policzymy kosztów okablowania to wahają się od 250-350 USD na węzeł (zakładając, że 16-bitowa karta Ethernet kosztuje ok. 200 $). Natomiast ceny urządzeń omawianych w artykule wynoszą od ok. 80 USD do ok. 150 USD za jeden węzeł PC (gniazdo dla komputera PC). Małe firmy rezygnując więc z typowych sieci LAN, mogą zaoszczędzić wiele milionów.

Jak dotąd urządzenia te nie mają w języku polskim ogólnie przyjętej nazwy. Używane są takie określenia jak: "dejta słicze", rozdzielacze lub przełączniki drukarek. Pozostaniemy przy tych ostatnich. Wszystkie urządzenia umożliwiające wielu komputerom PC kontrolowany dostęp do drukarek można podzielić na dwie główne grupy.

Sprzedaż przenośnych komputerów stale rośnie, ale nie tak szybko jak to przewidywali producenci, którzy od chwili pojawienia się tego rodzaju maszyn proklamują, iż nadchodzi ''rok laptopów'' czy ''rok notebooków''. Może niedługo rzeczywiście taka era nastąpi, tymczasem jednak komputery stacjonarne sprzedają się lepiej od przenośnych.

Grupa pierwsza: przełączniki

Można je podzielić na dwie podgrupy: zwykłe przełączniki mechaniczne (lub elektryczne) oraz przełączniki inteligentne. Te pierwsze wymagają w całości ręcznej obsługi. Użytkownik sam musi decydować o wyborze drukarki. Jeśli dwóch użytkowników zapragnie drukować równocześnie, jeden z nich będzie musiał poczekać, do czasu zakończenia procesu drukowania drugiego ze współużytkowników. W zwykłych przełącznikach, połączenia między gniazdami (portami) są stałe. Na przykład konfiguracja: cztery porty wejściowe i jeden wyjściowy może zostać tylko odwrócona: cztery porty wyjściowe i jeden wejściowy. Natomiast przełączniki inteligentne umożliwiają automatyczne połączenie komputera z drukarką bez ingerencji użytkownika, natychmiast po rozpoczęciu procesu drukowania. Przełączniki te nie są wyposażone w pamięć buforową i nie potrafią szeregować zadań w kolejce. Dlatego też, jeśli drukarka jest zajęta, następny użytkownik musi czekać na skończenie poprzedniego zadania. System ten jest prosty w obsłudze i łatwy do założenia. Ceny kształtują się od 150-200 USD za 5 portów.

Grupa druga: rozdzielacze drukarek

Podobnie jak w przypadku przełączników, grupa rozdzielaczy również dzieli się na dwie podgrupy - na dedykowane rozdzielacze drukarek oraz przełączniki danych. Ponieważ stosuje się w tych urządzeniach pamięć buforową, poprawniej brzmiałoby - buforowane rozdzielacze drukarek. Każdy użytkownik ma możliwość drukowania, nawet wtedy, gdy drukarka jest zajęta. Wszystkie zadania są umieszczane najpierw w pamięci buforowej, a następnie, jeśli tylko drukarka jest wolna, są przesyłane do drukowania. Złącza zdefiniowane jako wejściowe można połączyć tylko ze złączami oznaczonymi jako wyjściowe. Jeśli dokupimy odpowiednie oprogramowanie komunikacyjne, to będziemy mogli przesyłać między komputerami dowolne pliki. Rozdzielacze drukarek są proste w użyciu i względnie łatwe przy zakładaniu.

Z kolei przełączniki danych (buforowane przełączniki danych) tym się różnią od poprzedniej podgrupy, że wszystkie połączenia między złączami są ustawiane programowo. Żaden port nie jest wyróżniony. Każdy z nich może być zarówno wejściowy jak i wyjściowy, w zależności od przydzielonej funkcji. Jak poprzednio, każde zadanie drukowania zostaje umieszczone w buforze, aż do momentu zwolnienia drukarki. Do przełącznika danych można przyłączyć szeroki wachlarz urządzeń zewnętrznych, jak np. plotery, drukarki, modemy. Dzięki programowi komunikacyjnemu oraz podłączonemu modemowi, użytkownicy przełącznika danych uzyskują połączenie ze światem zewnętrznym. W obrębie swojej grupy mogą również wymieniać korespondencję korzystając z pakietów poczty elektronicznej.

Warto dodać, że przełączniki danych wyposażone są w możliwości przesyłania plików oraz poczty elektronicznej, a więc możliwości sieciowe "przechodzą" do pierwszego, początkowego stopnia sieci LAN. Do grupy tzw. "bezadapterowej" sieci LAN. W oryginale - "zero - slot LAN".

Można powiedzieć, że rozwiązania przełączników danych są "prawie - sieciowe". Trzeba zaznaczyć, że programy komunikacyjne oraz programy poczty elektronicznej nie są standardowym wyposażeniem i w większości przypadków należy je dokupić osobno. Przełączniki danych są łatwe w instalowaniu.

Wszystkie omówione wyżej grupy urządzeń mają jedną zasadniczą cechę: są niewidoczne dla użytkownika. Oznacza to, że nie ma prawie żadnej różnicy w procesie drukowania przy wykorzystaniu łącznika drukarek jak i w przypadku bezpośredniego połączenia.

Różnorodność praktycznych rozwiązań jest ogromna. Spotykamy rozdzielacze czy też przełączniki wyposażone tylko w gniazda równoległe, szeregowe, jak i urządzenia mające porty każdego z tych typów. W przypadku ostatnim mogą to być na przykład: 2 porty równoległe dla drukarek i 8 portów szeregowych dla komputerów lub 2 porty rónoległe dla drukarek, 2 równoległe i 6 portów szeregowych dla innych urządzeń, itp.

Gniazda dla drukarek to zazwyczaj dwa gniazda równoległe DB- 25F(Female - żeńskie). Jedno dla drukarki na przykłąd PostScriptowej, a drugie dla drukarki posługującej się językiem PCL, czyli zgodnej z LaserJet.

Wszystkie urządzenia nie będące zwykłymi przełącznikami są wyposażone w oprogramowanie, które poprzez "rozwijane menu" (lub w inny sposób) umożliwia wybór drukarek lub wybór konfiguracji połączeń pomiędzy gniazdami. Oprogramowanie to występuje zazwyczaj w formie programów rezydentnych (TSR). Ilość pamięci potrzebna dla TSR-ów wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu kilobajtów.

Możliwości połączeń nie są ograniczone tylko do dwóch lub trzech pokoi. Odległości między komputerami a przełącznikami mogą sięgać - w przypadku połączeń seryjnych - 450 m.

Dla połączeń rónoległych, odległości te są oczywiście dużo mniejsze, do 30 m dla połączenia komputer-rozdzielacz i do 120 m dla połączenia rozdzielacza z drukarką.

W przypadku łączników z pamięcią możliwy jest równoczesny druk przez wszystkie podłączone komputery. Ilość stosowanej pamięci zależy tylko od potrzeb, w każdej chwili można dokupić dodatkowe moduły pamięci. Niektóre z urządzeń mają możliwość zainstalowania 8 MB pamięci. Szybkości przesyłania danych poprzez złącze szeregowe wynoszą w zależności od rozdzielacza od 9 600 bps (bits per second - bitów na sekundę) do 115 200 bps.

Kable

Nie mówiliśmy do tej pory nic o rodzajach kabli stosowanych do połączeń, gdyż jest to zagadnienie techniczne i ściśle związane z konkretnym urządzeniem. Dla formalności podam jednak, że w zależności od strony podłączenia (komputer- rozdzielacz, rozdzielacz-drukarka) i typu gniazda, stosuje się kable standardowe równoległe DB-25, przewody telefoniczne 4-, 6- i 8-żyłowe dla połączeń szeregowych, oraz kable o wewnętrznych połączeniach bezpośrednich (gdzie pin 1 jest połączony z pinem 1 drugiej wtyczki, itd.) oraz o połączeniach z przeplotem (np. pin 1 z pinem 3 a pin 3 z pinem 1, itd.). Pamiętajmy jednak, że stosowanie długich kabli 25 żyłowych bardzo zawyża koszt całej instalacji. Poza tym, stosowanie przewodów do transmisji szeregowej, pozwala na dużo większe odległości pomiędzy komputerami, a omawianymi przełącznikami (rozdzielaczami) drukarek. Większość omawianych urządzeń może zwiększać ilości współpracujących komputerów poprzez połączenia kaskadowe. Mimo tej możliwości, warto się wcześniej dobrze zastanowić czy przypadkiem nasze potrzeby w zakresie połączeń komputerów nie będą w niedalekiej przyszłości wymagały rozwiązań prawdziwie sieciowych.

Pomijając koszty związane z powiększeniem pojemności bufora, wszystkie omówione urządzenia mają jedną zasadniczą wadę. Jeśli zaniknie w sieci napięcie lub kolega potknie się o kabel zasilający (co jest przypadkiem o tyle gorszym, że może zrzucić ze stołu również filiżankę kawy!), skończy się to utratą zawartości bufora, czyli skasowaniem plików do drukowania. Jedynym sposobem chroniącym przed takim nieszczęściem jest albo zapisywanie wcześniej plików na dysku albo zastosowanie przełączników drukarek wyposażonych w oprogramowanie (spooler), które zamiast do bufora pamięci RAM zapisuje pliki na dysku, odpowiednio je zarazem ustawiając do druku, w kolejce. Tak jak to robi rozdzielacz "Smart Print" firmy Dresselhaus Computer Products, z Kalifornii. Cena urządzenia wynosi 229 USD za sześć wejść równoległych, czyli poniżej 40 USD za węzeł. Wspomnę tu jeszcze o jednym rozwiązaniu, interesującym ze względu na budowę. Podobnie jak "SmartPrint" zapisuje zadania drukowania na dysku, ale zamiast centralnego urządzenia (pojedynczej skrzynki), składa się z rozproszonych przełączników danych (druga grupa), każdy wielkości paczki papierosów. Jest nim "3X-Link 16" firmy 3X USA Corp. Umożliwia połączenie maksymalnie 16 komputerów. Wszyscy użytkownicy mogą korzystać z każdej drukarki podłączonej do innego komputera pracującego w tej sieci. Oprogramowanie przełącznika danych zawiera również programy przesyłania plików jak i programy poczty elektronicznej. Niestety, pełny TSR zajmuje prawie 77 KB pamięci. Mimo to cena 139 USD za węzeł ze względu na jego sieciowe możliwości, czyni ten produkt szalenie atrakcyjnym.

Podwajanie klawiatur

Omawiając urządzenia łączące wiele komputerów, a nie będące rozwiązaniami sieciowymi LAN, nie sposób nie wspomnieć na zakończenie o "podwajaczach klawiatur". Dzięki nim nie musimy kupować drugiego komputera. Wystarczy dokupić drugi monitor, klawiaturę i "PC Sharer", aby stworzyć dwa stanowiska pracy korzystające z jednego komputera! Jeśli jest to konieczne, każde ze stanowisk ma możliwość odłączenia drugiego. Urządzenie uruchamiane jest automatycznie poprzez klawiaturę i jest "przezroczyste" dla każdego rodzaju oprogramowania. Maksymalne odległości od rozdzielacza wynoszą do 150 m. Przykładem tego rodzaju rozwiązań jest "Robox" firmy Electro Connection Ltd z Wielkiej Brytanii. Mimo, że cena w porównaniu z omawianymi wcześniej w artykule urządzeniami wydaje się wysoka - ok. 250 funtów, to jednak trzeba mieć świadomość oszczędności rzędu ceny pojedynczego komputera - ok. 1000 funtów. Podobno są to najlepsze rozwiązania dla lekarzy prowadzących prywatne praktyki lekarskie. Mogą być również niezastąpione w małych sklepach lub innych drobnych firmach.