Nieskończone moce

Idea nieskończoności fascynuje ludzi od wieków. Zajmowali się nią filozofowie, teolodzy, matematycy, fizycy, artyści. Każdy na swój sposób starał się dociec, czym właściwie jest nieskończoność: czy to tylko umowna nazwa czegoś nigdy nieosiągalnego, czy też rodzaj liczby, o której można powiedzieć, że jest większa od każdej innej, nawet największej liczby. Wiele wybitnych umysłów zadawało sobie pytania, jakie miejsce zajmuje nieskończoność w świecie rzeczywistym: czy wszechświat jest nieskończony i będzie trwał wiecznie, czy życie ludzkie będzie trwało wiecznie i rozwijało się w sposób nieskończony?

Idea nieskończoności fascynuje ludzi od wieków. Zajmowali się nią filozofowie, teolodzy, matematycy, fizycy, artyści. Każdy na swój sposób starał się dociec, czym właściwie jest nieskończoność: czy to tylko umowna nazwa czegoś nigdy nieosiągalnego, czy też rodzaj liczby, o której można powiedzieć, że jest większa od każdej innej, nawet największej liczby. Wiele wybitnych umysłów zadawało sobie pytania, jakie miejsce zajmuje nieskończoność w świecie rzeczywistym: czy wszechświat jest nieskończony i będzie trwał wiecznie, czy życie ludzkie będzie trwało wiecznie i rozwijało się w sposób nieskończony?

John D. Barrow: Księga nieskończoności. Krótki przewodnik po tym, co nieograniczone, ponadczasowe i bez końca; Prószyński i S-ka, Warszawa 2008

John D. Barrow: Księga nieskończoności. Krótki przewodnik po tym, co nieograniczone, ponadczasowe i bez końca; Prószyński i S-ka, Warszawa 2008

Mimo wielu wybitnych dzieł i odkryć, trudno powiedzieć, aby ludzkość przybliżyła się do rozwiązania ostatecznej zagadki nieskończoności. Fundamentalne pytania, stawiane przez badaczy i zwykłych ludzi są tak samo aktualne dzisiaj, jak były i przed wiekami. Paradoksy nieskończoności zadziwiają nas, współczesnych tak samo mocno, jak intrygowały starożytnych. Przykładem jest paradoks Zenona z Elei: każdą skończoną całość można podzielić na nieskończoną ilość części - skończony odcinek jednego metra można podzielić na nieskończoną ilość kawałków:? +? + 1/8 + 1/16 + 1/32, i tak dalej.

Autor "Księgi nieskończoności" śledzi rozwój badań nad nieskończonością, opisuje sposoby traktowania problemów nieskończoności na przestrzeni dziejów. Pokazuje też, w jaki sposób do badań nad nieskończonością podchodzą współcześni naukowcy, dysponujący zaawansowanymi technologicznie narzędziami badawczymi i obszernymi wynikami nauk matematyczno-przyrodniczych.

W opowieści tej jest miejsce również na informatykę i komputery. Jak wiadomo, szybkość działania komputerów i moc obliczeniowa procesorów rośnie bez przerwy od dziesięcioleci. Przyjmuje się, że podwaja się co 24 miesiące. Obecnie na przykład superkomputer NEC Earth Simulator może wykonać 40 bilionów operacji w ciągu sekundy. Pojawia się pytanie, czy szybkość i moc komputerów będzie wzrastać nieprzerwanie zgodnie z regułą Moore'a? Innym, może nawet bardziej fascynującym dla badaczy pytaniem jest: czy komputer będzie mógł wykonać nieskończenie wiele operacji w skończonym czasie?

W książce Johna D. Barrowa nie znajdziemy oczywiście ostatecznego rozstrzygnięcia tej kwestii. Fascynujące, jak sama idea nieskończoności, może być jednak śledzenie przebiegu intelektualnych ścieżek, którymi podążała i podąża myśl ludzka w poszukiwaniu możliwości rozwikłania zagadki nieskończoności.