Jak informatyzacja,to tylko regionalna

Udział w projektach regionalnych jest szansą na informatyzację dla wielu, szczególnie małych gmin, które samodzielnie nie mogłyby sobie na to pozwolić. W efekcie powstają regionalne platformy integracyjne dla sektora publicznego.

Udział w projektach regionalnych jest szansą na informatyzację dla wielu, szczególnie małych gmin, które samodzielnie nie mogłyby sobie na to pozwolić. W efekcie powstają regionalne platformy integracyjne dla sektora publicznego.

Nieuchronnie, wielkimi krokami zbliża się termin (maj br.) ustawowego obowiązku udostępniania przez administrację publiczną możliwości załatwiania spraw urzędowych drogą elektroniczną z wykorzystaniem podpisu elektronicznego. Wiele w tej kwestii mają do zrobienia samorządy, których stosunek do informatyzacji i stopień przygotowania do elektronicznego obrotu dokumentami są bardzo zróżnicowane. Część samorządów liczy na kolejne przesunięcie wspomnianego terminu i nie obsługuje obywateli drogą elektroniczną, nawet w podstawowym zakresie. Są też jednak samorządy bardzo mocno zaawansowane w szeroko pojętej informatyzacji, które wykorzystując środki z Unii Europejskiej, tworzą projekty i rozwiązania, mające szanse na upowszechnienie i wdrożenie w przyszłości we wszystkich polskich urzędach. Część tych projektów ma charakter regionalny, np. SEKAP na Śląsku czy e-Podpis dla Podlasia. Przyjrzymy się im bliżej, próbując ustalić wyróżniki regionalnego podejścia do tworzenia zintegrowanych rozwiązań informatycznych dla administracji.

Od pomysłu do realizacji

System Elektronicznej Komunikacji Administracji Publicznej to wspólny projekt samorządów, gmin i powiatów województwa śląskiego. Ma on umożliwić mieszkańcom i przedsiębiorcom województwa śląskiego kompleksowe załatwianie online spraw administracyjnych. W pierwszej fazie realizacji projektu celem nadrzędnym SEKAP-u jest jednak zintegrowanie informatyczne urzędów biorących udział w projekcie oraz ich rozproszonych oddziałów, tak by mogły one wymieniać między sobą elektroniczne dokumenty i wyłączyły z pośrednictwa obywateli. Efektem wdrożenia systemu mają być także oszczędności związane z obniżeniem kosztów pracy biurowej urzędów.

Region Podlasia realizuje natomiast projekt "Wdrażanie elektronicznych usług dla ludności województwa podlaskiego część II". Jego głównym zadaniem jest upowszechnienie podpisu elektronicznego i stworzenie platformy usług dotyczących nie tylko urzędów, ale również szkolnictwa, placówek medycznych i naukowych.

Projekt SEKAP, którego idea zrodziła się w 2003 r., jest już na półmetku swojej realizacji, rozpoczętej w czerwcu 2007 r. Od września system jest testowany w wybranych urzędach, gdzie pracownicy odbywają szkolenia z zakresu jego obsługi. W maju 2007 r. marszałek województwa podlaskiego i wojewoda podlaski podpisali dopiero list intencyjny w sprawie realizacji projektu "Wdrażanie elektronicznych usług dla ludności województwa podlaskiego część II", która jest zaplanowana na lata 2008-2016.

Potrzebne umiejętności

Projekt realizowany na Podlasiu jest kontynuacją i rozbudową przedsięwzięcia "Wdrażanie elektronicznych usług dla ludności województwa podlaskiego", realizowanego w latach 2004-2007. Efektami pierwszej części projektu są m.in.: rozbudowa portalu informacyjnego województwa podlaskiego "Wrota Podlasia", rozszerzenie funkcjonalności cyfrowego urzędu, wdrożenie systemów elektronicznego obiegu dokumentów i budowa systemu poczty elektronicznej dla jednostek samorządu terytorialnego (JST), wprowadzenie wykorzystania podpisu elektronicznego w pracy administracji publicznej, budowa i wdrożenie platformy elektronicznej dla systemu ewidencji i rozliczeń podatków i opłat lokalnych oraz budowa systemu elektronicznych usług publicznych w urzędach miejskich w Białymstoku, Łomży i Suwałkach.

Prowadzone w wybranych urzędach testy SEKAP-u pozwalają na zapoznanie się z systemem urzędnikom i usunięcie pewnych braków i usterek. Doświadczenie z wdrażania wielu lokalnych systemów pokazuje bowiem, że jedną z podstawowych barier w ich upowszechnianiu jest brak umiejętności ich obsługi przez urzędników. Bariera ta musi być pokonana, ponieważ SEKAP zakłada w pełni elektroniczną komunikację między instytucjami i urzędami oraz elektroniczny obieg dokumentów. Realizatorzy projektu prowadzą również akcje edukacyjno-promocyjne, które mają oswoić z systemem obywateli, dla których docelowo system ten jest tworzony. W Urzędzie Miasta Częstochowy mieszkańcy mogli zapoznać się z aplikacją, za pomocą której będzie się odbywała wymiana dokumentów i formularzy z urzędem. Wypełniona aplikacja będzie wysyłana drogą elektroniczną, a osobiste konto użytkownika oraz indywidualne klucze elektroniczne pozwolą na śledzenie przebiegu sprawy.

Podpis dla każdego, ale... nie do wszystkiego

Kluczowym elementem obu projektów jest podpis elektroniczny, który umożliwia elektroniczne załatwianie spraw przez obywateli. Oba projekty zakładają więc bezpłatne udostępnianie mieszkańcom takich podpisów. Pozwoli to na rozwiązanie problemu bariery finansowej, która skutecznie hamuje rozwój podobnych systemów, wykorzystujących kosztowne podpisy certyfikowane, w które użytkownicy muszą wyposażyć się we własnym zakresie. Niestety, zarówno podpisy wydawane w projekcie SEKAP, jak i te przez Centrum Certyfikacji Województwa Podlaskiego nie są podpisami kwalifikowanymi. Będzie można używać ich tylko w przypadku załatwiania spraw znajdujących się w katalogu wybranych usług, w urzędach biorących udział w projektach. Nie będą one uznawane w innych jednostkach administracyjnych, np. ZUS czy urzędach skarbowych, co stanowi duże ograniczenie obu projektów.

Szansa dla zagrożonych wykluczeniem

Udział w projektach regionalnych, takich jak SEKAP czy e-Podpis dla Podlasia, jest też szansą dla małych, słabo rozwiniętych gmin, zagrożonych wykluczeniem cyfrowym. Takie gminy otrzymują w ramach projektu SEKAP sprzęt komputerowy i oprogramowanie, na które samodzielnie nie byłoby ich stać. Projekt na Podlasiu zakłada natomiast budowę infrastruktury dostępu obywateli do szerokopasmowego Internetu. W obu regionach mają być ponadto instalowane kioski informatyczne w urzędach oraz tworzone Publiczne Punkty Dostępu do Internetu (tzw. PIAP-sy) - miejsca, gdzie będzie można skorzystać z komputera z dostępem do Internetu w celu elektronicznego załatwienia sprawy urzędowej.

Obecnie w projekcie SEKAP, któremu przewodniczy Śląskie Centrum Społeczeństwa Informacyjnego (jednostka budżetowa województwa śląskiego), uczestniczą 54 jednostki samorządu terytorialnego. Projekt "Wdrażanie elektronicznych usług dla ludności województwa podlaskiego" jest z kolei koordynowany na poziomie rządowym przez Podlaski Urząd Wojewódzki, natomiast Urząd Marszałkowski pełni w tym projekcie rolę koordynatora dla administracji skupionej wokół wszystkich jednostek samorządu terytorialnego województwa podlaskiego. Uczestnikami projektu mają być wszyscy, którzy brali udział w pierwszej części projektu, czyli ponad 90 jednostek samorządu terytorialnego.