Nie wykorzystujemy funduszy

W pierwszym półroczu 2008 r. udało się wykorzystać tylko 3% środków przyznanych Polsce - alarmują przedstawiciele Business Center Club.

W pierwszym półroczu 2008 r. udało się wykorzystać tylko 3% środków przyznanych Polsce - alarmują przedstawiciele Business Center Club.

Dotychczas wykorzystano tylko 0,86% środków przyznanych nam przez Unię Europejską na lata 2007-2013. Najbardziej zaawansowane są programy Pomoc Techniczna i Kapitał Ludzki. Najgorzej udaje się wdrażanie programu Infrastruktura i Środowisko. Z tego ostatniego, największego ze wszystkich programów, do czerwca br. nie wydano ani złotówki.

Znaczące opóźnienia

Businnes Center Club podkreśla, że Polska stoi przed szansą dokonania w najbliższych kilkunastu latach jakościowego skoku w poziomie życia obywateli. Tę szansę daje plan rozwojowy przyjęty w Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015, w ramach którego na cele rozwojowe przeznaczonych zostanie 110 mld euro z funduszy europejskich w powiązaniu ze środkami budżetowymi. Nasz kraj nie może więc sobie pozwolić na niskie wykorzystanie funduszy europejskich na nową perspektywę finansową 2007-2013 w ramach polityki spójności. Dlatego bardzo ważne jest stałe monitorowanie zagrożeń i usuwanie barier dla wykorzystania funduszy europejskich. Bariery te będą się zmieniać wraz z czasem i ze stopniem zaawansowania realizacji programów operacyjnych.

Stan zaawansowania programów z tzw. starej perspektywy z lat 2004-2006 jest dobry. Choć przyspieszenie na koniec tego roku jest konieczne. Mamy szansę na wykorzystanie funduszy strukturalnych na poziomie 100%. Na tym tle jednak poziom wykorzystania środków unijnych na lata 2007-2013 wygląda bardzo źle. Podpisane umowy stanowią tylko 0,86% dostępnych środków, a wydatki beneficjentów i ich refundacje wynoszą tylko 0,06%. Prognoza wykorzystania funduszy za pierwsze półrocze została więc wykonana w 3%. Autorzy raportu zapomnieli jednak chyba, że część programów - zwłaszcza regionalnych, skierowanych do sektora MSP i przeznaczanych na zwiększenie ich innowacyjności - została uruchomiona dopiero w połowie roku (więcej ramka).

Wśród programów regionalnych prym wiedzie województwo opolskie. Według stanu na koniec czerwca, wstępnymi umowami objęto prawie połowę projektów kluczowych w programach krajowych, ale wartościowo pokrywają one tylko 14% dostępnej kwoty dofinansowania z Unii Europejskiej na te projekty.

Bariery i rekomendacje

Spośród wielu obszarów, gdzie występują bariery, wyodrębniono dziesięć, które w opinii BCC stanowią największe zagrożenie dla pełnego wykorzystania funduszy europejskich na lata 2007-2013 w ramach polityki spójności. Business Center Club rekomenduje następujące działania.

1. Zobowiązanie wszystkich instytucji uczestniczących w zarządzaniu funduszami europejskimi do przygotowywania rocznych planów działań. Wprowadzenie zmian w finansach publicznych, które pozwolą na wieloletnie planowanie finansowania projektów.


2. Wprowadzenie silnego mechanizmu koordynacji, poprzez powołanie specjalnego komitetu Rady Ministrów ds. wykorzystania funduszy europejskich, pod przewodnictwem premiera i złożonego z szefów właściwych resortów i marszałków województw.


3. Przygotowanie kompleksowego systemu szkoleń dla całej administracji publicznej włączonej w proces zarządzania funduszami unijnymi.


4. Zakończenie prac nad listą obszarów Natura 2000 oraz dostosowanie polskiego prawa do dyrektyw unijnych w obszarze przeprowadzania ocen oddziaływania na środowisko.


5. Zakończenie prac nad przygotowaniem i przyjęcie wszystkich programów pomocowych.


6. Pełne dostosowanie polskiego prawa do dyrektyw UE w zakresie zamówień publicznych.


7. Rozpoczęcie naboru na konkursy we wszystkich programach operacyjnych. Uproszczenie przepisów prawa budowlanego i zasad planowania przestrzennego. Wzmocnienie jednostek administracyjnych, szczególnie na poziomie regionalnym i lokalnym, zajmujących się procedurami administracyjnymi dla projektów inwestycyjnych. Ciągłe upraszczanie systemu wykorzystania funduszy europejskich na lata 2007-2013. Usunięcie konfliktu interesów wśród ekspertów powoływanych do komisji konkursowych oceniających wnioski aplikacyjne. Uproszczenie ubiegania się o fundusze unijne dla podmiotów starających się o niewielkie kwoty wsparcia, szczególnie dla małych podmiotów. Przygotowanie przewodnika adresowanego do różnych grup beneficjentów, jak można skorzystać z funduszy europejskich.


8. Przygotowywanie przed końcem roku poprzedniego, rocznych harmonogramów ogłaszania dużych przetargów dla najważniejszych i dużych projektów kluczowych.


9. Zapewnienie specjalnego wsparcia doradczego i szkoleniowego dla największych instytucjonalnych beneficjentów funduszy europejskich, których realizacja będzie krytyczna dla wykorzystania funduszy europejskich. Zapewnienie stałego, bezpłatnego i łatwego dostępu do informacji, doradztwa i szkoleń dla beneficjentów funduszy unijnych.

Analiza obecnego stanu realizacji programów operacyjnych prowadzi do wniosku, że aktualnie najważniejsze jest objęcie jak największej ilości środków umowami o dofinansowanie i rozpoczęcie ich realizacji. Konieczna jest więc mobilizacja całej administracji - tak rządowej, jak samorządowej. Obecnie zawodzi planowanie i koordynowanie. Trzeba także w pełni dostosować polskie prawo do unijnego i uprościć procedury. Ze względu zaś na rosnącą siłę złotego, powodującą topnienie unijnych funduszy, trzeba przyspieszyć decyzję o wejściu do strefy euro.

Cały raport dostępny jest w Internecie pod adresem http://www.bcc.org.pl .