Architektura zorientowana na obywatela

Wdrożenie SOA w organizacji o silnie hierarchicznej strukturze, takiej jak urząd, wymaga całkowitej zmiany podejścia do projektowania i tworzenia aplikacji usługowych oraz ich integracji z używanymi wcześniej systemami.

Wdrożenie SOA w organizacji o silnie hierarchicznej strukturze, takiej jak urząd, wymaga całkowitej zmiany podejścia do projektowania i tworzenia aplikacji usługowych oraz ich integracji z używanymi wcześniej systemami.

Urząd Miasta Łodzi był jedną z pierwszych organizacji, które wdrożyły u siebie elementy architektury usługowej SOA (Service Oriented Architecture). Oparty na rozwiązaniach Oracle system e-Urząd - wdrażany od 2004 r. wspólnie z firmą Computerland (obecnie Sygnity) - umożliwia mieszkańcom miasta załatwianie większości codziennych spraw, takich jak: meldunki, rejestracja działalności gospodarczej czy płacenie lokalnych podatków przez Internet. System został połączony z elektroniczną mapą miasta, rozwijaną w ramach bazy GIS. Wdrożenie tego elementu pozwoliło na obsługę zadań Urzędu Stanu Cywilnego oraz formalności przy uzyskaniu pozwoleń i wydawaniu koncesji. e-Urząd umożliwia także monitoring przepływu dokumentów wewnątrz urzędu i ewentualnych opóźnień w załatwianiu spraw petentów.

Byt i świadomość

Jakie są długofalowe efekty wprowadzenia w urzędzie architektury opartej na SOA? "Marksizm głosił, że byt kształtuje świadomość. My przekonaliśmy się, że świadomość kształtuje byt. Z analizą procesową, którą musieliśmy wykonać, przyszła wiedza przydatna do rozwoju nowych sposobów obsługi klienta" - mówi Maciej Ozurkiewicz, ekspert Urzędu Miasta Łodzi ds. społeczeństwa informacyjnego.

Dzięki temu urząd stworzył tzw. furtki miejskie w największych centrach handlowych. Dziś przy ich pomocy mieszkańcy mogą elektronicznie załatwiać podstawowe sprawy urzędowe. Wdrożenie podobnego systemu w architekturze rozproszonej zajęłoby co najmniej rok. Tymczasem - dzięki wykorzystaniu szyny integracyjnej - cały projekt zajął zaledwie cztery miesiące. Na podobne skrócenie czasu implementacji można liczyć w przypadku kolejnych planowanych projektów, takich jak wprowadzenie telefonicznej obsługi mieszkańców.

System jest cały czas rozbudowywany. Dziś Wydział Informatyki Urzędu Miasta Łodzi pracuje nad koncepcją e-Łodzi, czyli zintegrowanego systemu usług dla mieszkańców całej metropolii, także dwunastu gmin otaczających miasto. Przygotowuje zintegrowany system do zarządzania jednostkami edukacyjnymi. Planuje także uruchomienie projektu poszerzenia i zróżnicowania form świadczenia usług administracyjnych o nowe platformy i kanały informacyjne.

Nowe otwarcie

Architektura SOA coraz częściej trafia do polskich urzędów i jednostek użyteczności publicznej. Projekt podobny do łódzkiego, także oparty na rozwiązaniach Oracle, prowadzi od 2003 r. Urząd Miasta Gliwice przy współudziale firmy COIG z Katowic. Dla Krzysztofa Zbrożka, naczelnika Wydziału Informatyki Urzędu Miejskiego w Gliwicach, nowy model architektoniczny to przede wszystkim szansa na zerwanie z dotychczasowym wyspowym modelem informatyzacji. "Każdy z instalowanych osobno w poszczególnych oddziałach i departamentach systemów informatycznych usprawniał ich pracę w lokalnym zakresie, ograniczonym kompetencjami danej komórki organizacyjnej" - mówi. "Wszystkie te aplikacje z osobna działają dobrze, ale problemy zaczynają się wtedy, gdy zajdzie potrzeba przekazania danych pomiędzy nimi. Ale to już poza nami. SOA pozwala na swobodne dołączanie dowolnych komponentów informatycznych i łączenie systemów, które nie były instalowane z myślą o ich integracji" - dodaje Krzysztof Zbrożek.

Wdrożeniu Informatycznego Systemu Zarządzania Gminą przyświecało kilka założeń. Nowa platforma miała doprowadzić do centralizacji zasobów IT, scalenia procesów ułatwiających zarządzanie zasobami informatycznymi, maksymalizacji korzyści z już posiadanych rozwiązań, standaryzacji wymiany danych i procesów oraz do budowy modelu danych podstawowych oraz metadanych, które pozwalają definiować standard wymiany danych pomiędzy systemami. Wszystko to miało pozwolić na wprowadzenie scentralizowanego modelu zarządzania danymi, wyeliminowanie ich redundancji oraz optymalizację wdrażanych rozwiązań w zakresie interfejsu obsługi czy dostępu do danych poprzez portal.

Kilka barier

Wdrożenie SOA w organizacji o silnie hierarchicznej strukturze wymaga całkowitej zmiany podejścia do projektowania i tworzenia aplikacji usługowych oraz ich integracji z używanymi wcześniej systemami. "Aby wdrożyć SOA, organizacja musi oderwać się od przyzwyczajeń, które polegają na przypisywaniu danych do poszczególnych aplikacji" - radzi Krzysztof Zbrożek, naczelnik Wydziału Informatyki Urzędu Miejskiego w Gliwicach.

"Wdrażając SOA, należy mieć świadomość, iż oznacza to zmianę sposobu budowania całej infrastruktury IT. Poszczególne aplikacje dzielone są na kawałki funkcjonalne, a następnie mieszane w jeden mix dostępnych usług, z których następnie użytkownicy składają swoje narzędzia pracy" - mówi Marek Kucharski, prezes zarządu Parasoft.