Problemy globalne i lokalne

Globalizacja w sektorze bankowym nie omija informatyki. Część inwestorów strategicznych najchętniej widziałaby swoje działy IT poza granicami Polski.

Globalizacja w sektorze bankowym nie omija informatyki. Część inwestorów strategicznych najchętniej widziałaby swoje działy IT poza granicami Polski.

Niedawno rynkiem bankowym wstrząsnęła wiadomość o planowanym połączeniu UniCredito Italiano i niemieckiego HVB. To wydarzenie rangi europejskiej, ale szczególnie wpływające na kształt polskiego rynku. Do tego stopnia, że sprawa rozbija się o stanowisko polskiego rządu. Fuzja włosko-niemiecka może przynieść miliard oszczędności rocznie, ale kosztem zwolnienia ok. 10% pracowników. Wśród nich zapewne znajdą się informatycy zatrudnieni we "włoskim" Banku Pekao i "niemieckim" Banku BPH. Jest tajemnicą poliszynela, że UniCredito Italiano, jeszcze przed ogłoszeniem fuzji z HVB, zwrócił się do polskiego nadzoru bankowego o zgodę na przeniesienie całej informatyki z Banku Pekao do Włoch. Podobno Włosi byli tak zdeterminowani, że chcieli operację przeprowadzić niezależnie od kosztów. Opłacalność przeniesienia informatyki z Krakowa do Wiednia prowadzili decydenci z BPH. Im jednak z wyliczeń wyszło, że pozostawienie IT w Polsce jest tańsze.

Grzegorz Fitta, niegdyś członek zarządu Banku BPH odpowiedzialny za IT, obecnie prorektor Wyższej Szkoły Europejskiej w Krakowie, nie ma wątpliwości, że coraz częściej informatyka będzie przenoszona z Polski do krajów, z których wywodzą się większościowi właściciele polskich instytucji finansowych. Marginalizacja roli polskich informatyków w budowie strategii IT działających w Polsce banków jest faktem od kilku lat. Rozpoczynając dyskusję podczas X konferencji Gdańskiej Akademii Bankowej "Rola informatyki w podnoszeniu wartości banku i zakładu ubezpieczeń" w Juracie, Grzegorz Fitta zastanawiał się, czy globalizacja nie stanowi zagrożenia dla informatyki bankowej i autonomii banków działających w Polsce, których akcjonariuszami są w większości instytucje międzynarodowe? "Globalizacja puka do naszych drzwi. Dziś analityk ubezpieczeniowy, który ma do zadecydowania gdzie i w co zainwestować 10 mld euro, ma większą władzę niż prezes międzynarodowej korporacji" - odpowiada na to pytanie Paweł Miller, prezes Nordea Ubezpieczenia.

A może w Polsce

Podobno przedstawiciele HVB sprawdzali nie tylko to, czy opłaca się przenieść działalność informatycznąz Polski na Zachód, ale pod uwagę był również brany kierunek odwrotny. Plany połączenia z UniCredito Italiano uczyniły ten temat nieaktualnym.

Udało się za to innym. Bank Nordea w Polsce tworzy centrum rozwoju oprogramowania, obsługujące organizacje w Polsce oraz na Litwie, Łotwie i w Estonii. W centrum pracuje 75 specjalistów. Poza utrzymywaniem infrastruktury IT polscy specjaliści odpowiadają także za rozwój oprogramowania, w tym uzupełnianie go o nowe produkty oferowane w czterech krajach. Jednym z realizowanych obecnie projektów jest wdrożenie w krajach nadbałtyckich znanego polskim klientom systemu bankowości elektronicznej Solo. Prowadzone są również prace nad rozwojem głównego systemu bankowego Globus. Nordea rozważa także projekt centralizacji systemów produkcyjnych. Jeden z rozpatrywanych scenariuszy obejmuje przeniesienie do Polski wszystkich systemów IT wykorzystywanych obecnie na Litwie, Łotwie i w Estonii. Wiązałoby się to ze znaczną rozbudową centrum przetwarzania danych Nordea Bank Polska.

Z kolei AIB - właściciel Banku Zachodniego WBK - zdecydował o przeniesieniu do Wrocławia hostingu trzech aplikacji. "Nasz inwestor uważa, że działania BZ WBK powinny być jak najbardziej związane z tym, co dzieje się w Polsce i do tego dostosowywał swoją strategię zdobywania polskiego rynku" - mówi Dorota Poniatowska-Mańczak, członek zarządu BZ WBK, odpowiadająca m.in. za pion IT.

Informatyka ubezwłasnowolniona?

Zagrożeniem dla informatyki w bankach jest nie tylko przenoszenie IT do innych krajów, ale może przede wszystkim ograniczenie niezależności polskich działów IT, które wykonują jedynie polecenia centrali. Tak było np. w przypadku przejęcia Banku Handlowego przez Citibank. Od razu zdecydowano o wymianie stosowanych w polskim banku rozwiązań i wprowadzeniu systemów będących standardem w Citigroup. Centrum zarządzające systemem do obsługi transakcji kartowych znajduje się w Singapurze, a pracownicy banku korzystają z pakietu Microsoft Office, który fizycznie znajduje się w Nowym Jorku.

Podobnie postępują Włosi z UniCredito Italiano. Należąca do Pekao sieć Xelion, zajmująca się doradztwem w wyborze produktów bankowych, działa według wzorców narzuconych przez Xelion Banca we Włoszech. Stamtąd czerpie wzorce i gotowe rozwiązania, w tym dotyczące nowych produktów.

Nie wiadomo jak postąpi Rabobank, który został w 2005 r. inwestorem strategicznym w Banku Gospodarki Żywnościowej, jedynym dużym banku w Polsce, który zdecydował się na wdrożenie krajowego systemu centralnego (Eurobank Online firmy Epsilio). W Lukas Banku, po przejęciu go przez Crédit Agricole, zdecydowano o wymianie niedawno wdrożonego polskiego rozwiązania defBank na system zachodni- Profile.

Lokalna walka

Poza globalizacją pozostają do rozwiązania problemy lokalne, na poziomie Unii Europejskiej i Polski. "Branża bankowa jest mocno przeregulowana, co powoduje ogromne koszty, większość z nich ponoszonych jest na projekty związane z Basel II. Sen z powiek spędza nam jednak także Sarbanes-Oxley Act, bo obejmuje zakresem zarówno strumień IT, jak i biznesowy" - stwierdza Dorota Poniatowska-Mańczak.

Coraz większa konkurencja wspomagana nowymi technologiami i kanałami dostępu do usług bankowych powoduje erozję marż i zysków. "Wielkim korporacjom pożycza się na pojedyncze punkty procentowe, marże spadają także wśród średnich firm i klientów indywidualnych, którzy oczekują platformy transakcyjnej z interesującymi produktami, a nie banku. Klienci jutra to ludzie mobilni. 20% ludzi mobilnych z otwartym umysłem, gotowych do zmiany, podróżujących i szukających kariery na całym świecie- generuje 80% przychodów. Trzeba podążać za takimi klientami"- twierdzą analitycy A.T. Kearney. Marcin Dumania z A.T. Kearney zwrócił także uwagę na wyzwania związane ze starzeniem się europejskich społeczeństw. Zmienia się bowiem sposób inwestowania. "Coraz bardziej popularne są jednostki funduszy inwestycyjnych, co z kolei powoduje zmniejszanie się liczby depozytów, a to utrudnia prowadzenie akcji kredytowej"- twierdzi.

Czeka nas także wejście do strefy euro, co zmniejszy przychody z wymiany walut, będące poważnych źródłem dochodów dla wielu banków. Zdaniem przedstawicieli A.T. Kearney, jednym ze sposobów na zwalczenie zbliżającego się kryzysu jest zwiększanie liczby produktów oraz tzw. cross selling, a więc sprzedaż nie tylko usług bankowych, ale również inwestycyjnych i ubezpieczeniowych. "Szansa utrzymania klienta w banku rośnie dziesięciokrotnie, jeśli klient ma więcej niż trzy produkty, z czego ten czwarty powinien być produktem niebankowym" - uważa Paweł Miller, prezes Nordea Ubezpieczenia. Ważna jest też optymalizacja oferty w ramach całej grupy. Konieczne są nowe kanały sprzedaży, takie jak pośrednictwo doradców finansowych, czy oferowanie usług przy współpracy z dużymi sieciami handlowymi. "Rynek bankowy ewoluuje z modelu standardowo-oddziałowego do modelu wielokanałowego" - mówi Piotr Romanowski, partner w McKinsey&Company.

Konieczność sprostania tym wyzwaniom sektora bankowego w Polsce powinna oznaczać wzrost inwestycji w IT m.in. w obszarze maksymalnej automatyzacji procesów w bankach, zwłaszcza w zakresie wydawania decyzji kredytowych. "Musimy jednak zastanowić się, jak zapobiec zdehumanizowaniu usług bankowych. W polskich sądach pojawiły się już pierwsze sprawy przeciwko bankom związane z zakwestionowaniem decyzji odmowy kredytu podjętej na podstawie wyniku "obliczeń" komputera, a nie orzeczenia pracownika banku"- mówi Andrzej Wolski, dyrektor generalny Związku Banków Polskich.

Gdzie największy wzrost?

Zdaniem Piotra Romanowskiego, największą szansę na szybki rozwój mają duże banki uniwersalne i małe, wyspecjalizowane np. w sprzedaży ratalnej, czy finansowaniu zakupów samochodów. "W środku stawki jest bardzo trudno. W Polsce trzy największe banki udzieliły ok. 64% wszystkich kredytów, a trzy największe specjalistyczne - 9%" - dodaje. Ciasno jest także na rynku usług korporacyjnych, a właśnie ten segment rynku, zwłaszcza w zakresie kredytów ma rosnąć najszybciej, głównie w sektorze firm średnich i dużych (18-19%). Zdaniem analityków McKin-sey&Company, radą na utrzymanie się na rynku korporacyjnym małych i średnich banków jest przewaga w jednej kategorii produktów z wysoką marżą, koncentracja na obsłudze małych i średnich firm, ścisłe relacje z klientami oraz... unikanie bezpośredniego starcia z globalnymi graczami.

Tymczasem do wejścia Polski przygotowują się kolejni gracze, tacy jak grecki Eurobank, hiszpański Banco Santander, czy francuski BNP Paribas (obecny na na naszym rynku w bardzo ograniczonym stopniu), który - jak się nieoficjalnie mówi - jest zainteresowany odkupieniem Banku BPH w przypadku niewyrażenia zgody na jego fuzję z Pekao, co jest coraz bardziej prawdopodobnym scenariuszem.

Dyskusja o przyszłości rynku bankowo-finansowego w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej odbyła się podczas X Konferencji Gdańskiej Akademii Bankowej "Rola informatyki w podnoszeniu wartości banku i zakładu ubezpieczeń", której patronem była Gazeta Bankowa.