Szczęśliwi ci, którzy potrafi liczyć

Z całą odpowiedzialnością można już powiedzieć, że tzw. ROI informatyki jest mierzalne we wszystkich typach inwestycji informatycznych.

Z całą odpowiedzialnością można już powiedzieć, że tzw. ROI informatyki jest mierzalne we wszystkich typach inwestycji informatycznych.

Pragniemy wiedzieć, pragniemy posiadać informację, pragniemy podejmować najlepsze decyzje - oto wyznaczniki cywilizacji Internetu, społeczeństwa informacji i wiedzy. Nie musimy znać formuł matematycznych, by intuicyjnie rozumieć, że uzyskiwanie informacji przynosi korzyści. Jednak, jak to zwykle bywa w zarządzaniu przedsiębiorstwem, intuicja nie wystarcza i chcielibyśmy zastosować coś bardziej namacalnego, powiedzielibyśmy, coś bardziej wiarygodnego niż opinia nawet najbardziej doświadczonego inwestora w informatykę. W wielu dziedzinach życia nauka podaje wiarygodne metody analizy zjawisk. Czy nauka dostarcza metod oceny wartości informacji, a co za tym idzie, wyceny rentowności inwestycji informatycznych? Być może będzie to zaskoczeniem dla wielu czytelników, ale odpowiedź na pytanie jest twierdząca. Dogmat niemierzalności efektów informatyki upadł - istnieje wiarygodna wiedza rozwiązująca ten problem.

Efekt informatyki

Zacznijmy od zrozumienia, co w istocie zmienia się w przedsiębiorstwie, gdy wdrażamy nowy system informatyczny. Zastanówmy się, jaką funkcję pełni informatyka i gdzie objawia się jej efekt. Aby przedstawić to zjawisko w sposób możliwie przejrzysty, wyobraźmy sobie przedsiębiorstwo jako dwa podsystemy. Pierwszy będzie układem elementów pełniącym swoje "statutowe" obowiązki, powiedzielibyśmy: część przedsiębiorstwa realizująca procesy biznesowe, np. produkcję samochodów lub dostarczanie usług telekomunikacyjnych. Drugim zbiorem ustanówmy infrastrukturę informatyczną rozumianą jako zbiór zasobów pracy i wiedzy, sprzętu komputerowego i oprogramowania mającą na celu umożliwienie realizacji procesów biznesowych przez pierwszą część naszego przedsiębiorstwa.

Mamy zatem dwa obszary: procesów biznesowych i IT. Oba podsystemy charakteryzują się pewnymi kosztami i dostarczają przedsiębiorstwu pewnych mierzalnych korzyści. Są one warunkowane bezpośrednio działaniem obszaru procesów biznesowych, a pośrednio dzięki funkcjonowaniu infrastruktury informatycznej, pełniącej rolę wspomagającą, umożliwiającą działanie firmy w pewien określony sposób. Zwyczajowo, w analizie ekonomicznej przedsiębiorstwa przyjmujemy, że korzyści mają charakter finansowy, będąc np. przychodami ze sprzedaży.

Mamy już prawie wszystkie informacje, by spostrzec, jak funkcjonuje informatyka. Dysponujemy bowiem kosztami procesów biznesowych, kosztami infrastruktury informatycznej (w skrócie kosztami IT) oraz korzyściami,np. korzyściami finansowymi powstałymi ze sprzedaży produktów/usług firmy. Zsumujmy wszystkie nasze zmienne. Wiemy, że korzyści poprawiają efektywność firmy, a koszty ją obniżają. Tym samym opisany układ ma następującą budowę:

E₀ = korzyści - koszty procesów biznesowych - koszty IT

Symbol E₀ będzie oznaczać efekt netto uzyskiwany przez przedsiębiorstwo w momencie 0. Symbolem E1 nazwiemy efekt netto jednostki uzyskiwany po pewnym czasie. Efekt ten w przypadku korzyści wyrażonych pieniężnie możemy mierzyć zyskiem netto lub innymi wskaźnikami efektywności. Na tym etapie jednak wymiar efektu nie jest najważniejszy - przydatne jest ideowe rozumienie modelu.

Zapytamy: gdzie w równaniu znajduje się poszukiwany efekt informatyki? Aby na to odpowiedzieć, musimy dodać element zmiany przedsiębiorstwa w czasie. Zmiana ta może zajść w sposób opisany za pomocą jednego z trzech poniższych mechanizmów.

Mechanizm pierwszy: zmniejszenie kosztów IT przy ustalonych poziomach: korzyści i kosztów procesów biznesowych:

E₁ = korzyści - koszty procesów biznesowych - zmniejszanie kosztów IT
Jeżeli (E₁ - E₀) > 0 - dodatni efekt informatyki

Załóżmy, że wdrożyliśmy system, który pełni identyczne funkcje względem systemu poprzedniego. Jeżeli nowy system funkcjonuje taniej, niż miało to miejsce poprzednio, to upraszczając możemy powiedzieć, iż udało się uzyskać dodatni efekt informatyki. Przykładem może być udane wdrożenie systemu opartego na tzw. cienkim kliencie i związane z tym obniżenie TCO informatyki.