W związku osobistym

Czy instytucja dozwolonego użytku prywatnego może być zastosowana w portalach społecznościowych, gdzie dochodzi do wirtualnych spotkań znajomych?

Coraz popularniejsze w Polsce portale społecznościowe stały się nową platformą komunikacji, za pośrednictwem której znajomi mogą wymieniać się informacjami, dzielić swoimi spostrzeżeniami, udostępniać sobie zdjęcia i wiadomości. W toku tej wymiany może pojawić się niekiedy chęć, bądź też potrzeba, przytoczenia np. wiersza, tekstu piosenki, czy też "wklejenia" zdjęcia albo obrazka, który jest wytworem cudzej twórczości.

Prawo autorskie czasem zezwala na dzielenie się chronionymi przez prawo utworami poprzez instytucję dozwolonego użytku prywatnego. Zgodnie z art. 23 Prawa Autorskiego, bez zezwolenia twórcy wolno, w zakresie własnego użytku osobistego, nieodpłatnie korzystać z rozpowszechnionego już utworu z tym zastrzeżeniem, że zakres własnego użytku osobistego ograniczony jest do korzystania z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym.

Z punktu widzenia prawa autorskiego nie ma znaczenia, skąd znamy daną osobę, ważne jest jedynie, aby nasze kontakty z nią miały charakter osobisty, a nie czysto formalny. Warto podkreślić, iż w przypadku korzystania z utworów w granicach dozwolonego użytku prywatnego nieistotny jest cel i zakres takiego wykorzystania utworu. Dlatego też dozwolona jest wszelka reprodukcja utworów chronionych zarówno w celu naukowym, archiwalnym, jak i czysto rozrywkowym.

W tym miejscu warto zadać sobie pytanie, jak instytucja dozwolonego użytku prywatnego może być zastosowana na portalach społecznościowych, gdzie dochodzi również do wirtualnych spotkań znajomych. Problem sprowadza się do tego, czy zgodnie z prawem przysługuje nam uprawnienie do zamieszczenia w swoim profilu, lub jako komentarz do zdjęcia naszego znajomego na portalu typu Nasza klasa, cudzego wiersza lub tekstu piosenki chronionej prawem autorskim.

Dostępny dla wszystkich

W sytuacji, w której profil użytkownika, do którego dodajemy opis lub nasz własny profil, na którym zamieszczamy materiały, skonfigurowany jest w ten sposób, że wiadomości dodawane przez innych użytkowników widoczne są dla wszystkich użytkowników portalu, korzystanie z utworu chronionego prawem autorskim nie będzie mieściło się w dozwolonym użytku prywatnym. W takiej sytuacji bowiem rozpowszechnione cudze utwory możliwe będą do zobaczenia przez osoby inne niż pozostające w kręgu naszych osobistych znajomych. Wobec powyższego, działania podjęte bez zgody autora utworu co do zasady stanowić będą naruszenie czyiś praw autorskich.

Ponadto wskazać należy, iż działania takie nie znajdą również uzasadnienia z punktu widzenia dozwolonego użytku publicznego. Mogące mieć ewentualnie zastosowanie w opisanej powyżej sytuacji prawo pozwalające na rozpowszechnianie cudzych utworów dla nieograniczonego kręgu odbiorców, wymaga, aby osoba rozpowszechniająca dany utwór czyniła to jedynie we własnym, stworzonym przez siebie utworze oraz aby działanie takie podyktowane było ściśle określonymi przez ustawę celami. Wskazane wymogi powodują, iż w przypadku zamieszczania krótkich tekstów czy obrazków na portalach społecznościowych, skorzystanie z prawa cytatu przez użytkowników tychże portali jest w rzeczywistości niemożliwe.