Euro nie takie straszne

Wejście Polski do strefy euro będzie prawdopodobnie wymagać jeszcze kilku lat przygotowań. Działające w Polsce banki podchodzą więc spokojnie do problemu konwersji waluty wierząc, że od strony informatycznej operacja ta nie powinna nastręczać większych trudności.

Euro w marcu

Uzupełnieniem polskiej części infrastruktury paneuropejskiej jest, obok systemu EuroELIXIR, system SORBNET-EURO, umożliwiający NBP pełnienie funkcji banku rozrachunkowego. Jest to system RTGS, umożliwiający rozliczanie krajowych płatności wysokokwotowych w euro na zasadach analogicznych jak w przypadku funkcjonującego obecnie systemu SORBNET, rozliczającego płatności w złotych.

System SORBNET-EURO ma także umożliwiać, poprzez system RTGS wybranego kraju należącego do strefy euro, przekazywanie płatności do systemu rozliczeń TARGET łączącego kraje Unii Europejskiej. Uruchomienie systemu SORBNET-EURO umożliwi systemowi EuroELIXIR dokonywanie rozrachunku netto na zasadach analogicznych do rozliczeń w złotych. W systemie SORBNET-EURO prowadzone są rachunki bieżące bezpośrednich uczestników systemu EuroELIXIR, służące do przeprowadzania rozrachunku. Rachunki te są też wykorzystywane do obciążania i uznawania banków z tytułu zleceń wysłanych oraz otrzymanych z systemu STEP2.

Pierwotnie systemy SORBNET-EURO i EuroELIXIR miały zostać uruchomione w listopadzie 2004 r. Narodowy Bank Polski przełożył jednak termin ich uruchomienia na marzec 2005 r. ze względu na to, że paneuropejska izba rozliczeniowa opóźniła przyjmowanie nowych uczestników bezpośrednich. Na razie NBP ma dostęp do systemu STEP2 za pośrednictwem włoskiego banku centralnego. Docelowo NBP będzie tzw. punktem wejścia, pośredniczącym w przesyłaniu zleceń transgranicznych - za pośrednictwem KIR - z systemu EuroELIXIR do systemu STEP2 i odwrotnie. Banki mogą uczestniczyć w systemie STEP2 za pośrednictwem NBP lub też za pośrednictwem innego banku, uczestniczącego w systemie STEP2. W tej chwili wszystkie narodowe banki centralne w strefie euro, z wyjątkiem Irlandii, są bezpośrednimi uczestnikami systemu STEP2. Do 15 września 2004 r. STEP2 obsługiwał 67 pośrednich uczestników systemu działających w 11 krajach, w których nie było "punktu wejścia". W Polsce 6 banków było obsługiwanych w ten sposób, w Czechach 8, na Litwie 4, na Węgrzech 7.

Jak stary, dobry Eliksir

Do tej pory we wszystkich płatnościach transgranicznych wykorzystywana była sieć SWIFTNet. Teraz również zlecenia z EuroELIXIR będą trafiać do systemu STEP2 poprzez sieć SWIFTNet. Banki będą korzystać z aplikacji klienckiej EuroELIXIR-OK. Wprowadzanie zleceń do systemu EuroELIXIR wymagać będzie ze strony banku jedynie stworzenia interfejsu między aplikacją EuroELIXIR-OK a wykorzystywanym przez dany bank systemem transakcyjnym. Specyfikacje interfejsu banki otrzymały już latem 2004 r., na razie jednak nie więcej niż kilkanaście działających w Polsce instytucji finansowych jest przygotowanych do testów systemu EuroELIXIR.

Aplikacja EuroELIXIR-OK nie jest obligatoryjna dla banków, które chcą uczestniczyć w systemie EuroELIXIR - mogą one na podstawie wytycznych KIR przygotować własne programy klienckie. Michał Szymański szacuje, że w pierwszych miesiącach po uruchomieniu z systemu EuroELIXIR będzie korzystać ok. 20 banków, nie licząc tych, które z systemem STEP2 połączone są za pośrednictwem banków macierzystych.

Przyszłość SEPA

EuroELIXIR to nie jedyny projekt, który czeka polskie banki. Jeśli idea jednolitego europejskiego obszaru płatniczego ma faktycznie wejść w życie do końca 2010 r., przed bankami stoi ogromne wyzwanie ujednolicenia standardów na poziomie europejskim. W tej chwili krajowe systemy bankowe wykorzystują własne standardy i Polska nie jest wyjątkiem. Na razie banki europejskie wypracowały podstawową, ujednoliconą wersję polecenia przelewu, trwają natomiast prace nad ujednoliconym poleceniem zapłaty.

Dostosowanie się do nowych formatów komunikatów bankowych będzie wymagało nie tylko pracy po stronie banków, co nie jest zadaniem szczególnie skomplikowanym, zwłaszcza przy elastycznych, nowoczesnych systemach bankowych. Problemem może okazać się natomiast dostosowanie systemów finansowo-księgowych, z których klienci banków generują zlecenia przelewów.

W artykule wykorzystano raport Europejskiego Banku Centralnego "Towards a Single Euro Payment Area - Third Progress Report" z 2 grudnia 2004 r. oraz materiały Krajowej Izby Rozliczeniowej.