Lista pobożnych życzeń

Do czerwca br. rząd planuje przyjęcie Narodowej Strategii Rozwoju Wolnego Oprogramowania. Przedstawiona propozycja dokumentu to raczej manifest zwolenników open source niż program do natychmiastowego wprowadzenia w życie.

Do czerwca br. rząd planuje przyjęcie Narodowej Strategii Rozwoju Wolnego Oprogramowania. Przedstawiona propozycja dokumentu to raczej manifest zwolenników open source niż program do natychmiastowego wprowadzenia w życie.

Ministerstwo Nauki i Informatyzacji przedstawiło projekt Narodowej Strategii Rozwoju Wolnego Oprogramowania, pierwszą propozycję dokumentu, który w przyszłości miałby być przyjęty przez rząd. W Strategii dużo miejsca poświęcono korzyściom płynącym ze stosowania oprogramowania open source w administracji. Wskazano również propozycje działań zmierzających do popularyzacji wolnego oprogramowania, którym powinno patronować państwo. Do końca miesiąca będą zbierane wnioski dotyczące przedstawionej przez ministerstwo propozycji Strategii. Zapowiada się interesująca dyskusja o przyszłym modelu stosowania open source w instytucjach publicznych, a jednocześnie o zasadności rządowych regulacji w tej dziedzinie.

Lek na całe zło

Zdaniem autorów Strategii najważniejsze korzyści wynikające z popularyzacji modelu open source dotyczą przyspieszenia informatyzacji Polski, rozumianej szerzej niż tylko komputeryzacja urzędów i instytucji.

Autorzy stoją na stanowisku, że model oparty na wolnym oprogramowaniu - nawet przy uwzględnieniu całkowitych kosztów utrzymania systemu informatycznego - jest znacznie tańszy od dominującego obecnie, w którym użytkownicy wnoszą opłaty licencyjne. "Open source eliminuje patologiczne koszty ponoszone na utrzymanie systemów informatycznych" - przekonywał podczas konferencji zorganizowanej w ministerstwie jeden z autorów projektu. Brak odpłatności za licencje ma jednocześnie sprawić, że wiedza informatyczna stanie się bardziej powszechna i dostępna dla osób, których obecnie nie stać na zakup oprogramowania. To zaś powinno zaktywizować środowiska żyjące dotychczas na marginesie cyfrowego świata.

Popularyzacja open source przyniesie również zysk firmom informatycznym, dzięki czemu wreszcie drgnie polski rynek IT. Środki przeznaczane do tej pory na licencje będą mogły być spożytkowane przez klientów na zakup usług, a więc zgodnie z oczekiwanym trendem związanym z rozwojem Polski - czytamy we wstępnej wersji dokumentu rządowego. Dzięki Linuxowi i innym systemom open source odżyją małe lokalne firmy, na których usługi popyt niechybnie wzrośnie. "Stymulacja rozwoju wolnego oprogramowania ma na celu zachęcenie części podmiotów działających na rynku IT do odejścia od pozycji biernego użytkownika i podjęcia aktywnej roli wytwórcy oprogramowania" - przekonują autorzy. Szerszy dostęp do kodu źródłowego zaowocuje podniesieniem kwalifikacji kadr informatycznych.

Czytając wstępną wersję Strategii, trudno oprzeć się wrażeniu, że w opinii autorów upowszechnienie wolnego oprogramowania stanie się remedium nie tylko na problemy z kulejącą informatyzacją, ale również przyczyni się do szybkiego renesansu całej polskiej gospodarki, a nawet uzdrowienia stosunków społecznych. Przykładowo, autorzy dostrzegają związek między popularyzacją wolnego oprogramowania a wzrostem aktywności zawodowej ludzi z terenów oddalonych od dużych aglomeracji i upatrują szansy na zatrzymanie w kraju najzdolniejszych specjalistów.

Dokument firmowany przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji został opracowany przez Forum Rozwoju Wolnego Oprogramowania, ciało doradcze powołane przez ministra Wojciecha Szewkę w listopadzie 2003 r. Ma ono doradzać ministrowi w zakresie informatyzacji kraju, ze szczególnym naciskiem na popularyzację rozwiązań open source w administracji. Niekrytą sympatią członków Forum do Linuxa można tłumaczyć fakt, że w Strategii nie wspomniano nawet słowem o jakichkolwiek wadach modelu opartego na wolnym oprogramowaniu i wiążących się z nim zagrożeniach. Niestety, obniża to wiarygodność dokumentu, co z pewnością zostanie wytknięte autorom w trakcie publicznej dyskusji na temat przyszłej Strategii.

Potrzebna pomoc

Dokumenty popierające ideę stosowania wolnego oprogramowania zostały już przyjęte przez rządy kilku państw europejskich. Jak czytamy w dokumencie przedstawionym przez ministerstwo, bezpośrednimi powodami opracowania Narodowej Strategii Rozwoju Wolnego Oprogramowania są: wywiązanie się przez polski rząd z zobowiązań wynikających ze Strategii Lizbońskiej z 2000 r. i zastosowanie się do zaleceń władz Unii Europejskiej, które namawiają państwa członkowskie i kandydujące do szerszego otwarcia się na wolne oprogramowanie.

W przeprowadzonym w projekcie Narodowej Strategii Rozwoju Wolnego Oprogramowania podsumowaniu obecnego stanu wykorzystania open source w Polsce autorzy wskazują wiele barier natury mentalnej i administracyjnej wstrzymujących rozwój. Mówią o wolnym oprogramowaniu w kontekście wciąż niewykorzystanej przez Polskę szansy. Ich zdaniem sytuacja nie poprawi się bez wsparcia ze strony centralnych organów administracji publicznej.

Forum Rozwoju Wolnego Oprogramowania zaproponowało plan działań na lata 2004-2005. Otwiera je postulat uruchomienia serwera, na którym znajdowałyby się bezpłatne pakiety wolnego oprogramowania przeznaczone do zastosowań w administracji, szkolnictwie, medycynie, a także do pobrania przez użytkowników indywidualnych. Na serwerze byłyby dostępne kody źródłowe, pakiety binarne i dokumentacja. Do końca 2004 r. miałyby powstać pierwsze wersje spolszczonych systemów operacyjnych i aplikacji open source.

Autorzy oczekują również pomocy państwa w opracowaniu mechanizmów koordynowania rozwoju pakietów open source, przy ustanawianiu standardów dotyczących tworzenia, wdrożeń i wsparcia technicznego wolnego oprogramowania. W projekcie Strategii znalazł się postulat uruchomienia w tym roku centrum prowadzącego szkolenia w zakresie wolnego oprogramowania oraz drugiego, oferujące wsparcie techniczne dla użytkowników. Za realizację tych zadań będzie odpowiedzialne Ministerstwo Nauki i Informatyzacji.

Więcej na temat Forum Rozwoju Wolnego Oprogramowania i Narodowej Strategii Rozwoju Wolnego Oprogramowania można znaleźć pod adresem: http://frwo.linux.org.pl