Cobol jeszcze żywy

Choć o Cobolu niewiele w Polsce słychać, nie znaczy to jednak, że ten język programowania nie jest u nas nadal wykorzystywany.

Bodaj najbardziej liczna grupa programistów, posługujących się Cobolem w Polsce jest obecna w firmie Softbank. Utrzymaniem i rozwojem bazujących na tym języku systemów bankowych zajmuje się tam 30-40-osobowa grupa (przy wykorzystaniu narzędzi MicroFocus). Wielu jej członków to osoby, które jeszcze przed dekadą lat 90. były zatrudnione w dużych ośrodkach obliczeniowych. Zresztą pojedyncze ośrodki ZETO jeszcze czasem wykorzystują Cobola, ale raczej w ograniczonym zakresie.

"Dawniej, czyli mniej więcej do połowy lat 80., Cobol był naszym podstawowym środowiskiem pracy. Dzisiaj jego zastosowanie jest już śladowe" - mówi Waldemar Kępski, prezes zarządu ZETO Bydgoszcz. Podobnie sytuacja wygląda w bydgoskiej firmie Bazy i Systemy Bankowe. "Cobol umarł u nas śmiercią naturalną, choć nadal w zespole zachowały się kompetencje dotyczące tego języka" - podkreśla Krzysztof Wawrzyniak, prezes firmy. Cobola używa się również w Polsce głównie na rzadko spotykanej platformie mainframe oraz - w pewnych zastosowaniach - AS/400. "Na platformie mainframe stosowanie Cobola, z uwagi na ceny narzędzi, stało się już nieopłacalne" - twierdzi Krzysztof Wawrzyniak.

Katowicka firma Polarys, wchodząca w skład międzynarodowej grupy informatycznej Mapsys, świadczy usługi tworzenia oprogramowania na zamówienie na platformie AS/400. Cobola zna tam co czwarty z 20 zatrudnionych programistów. "Mamy do wyboru środowiska RPG albo Cobola. Decyzja należy do naszych klientów, ale generalnie Cobol jest wybierany coraz rzadziej. Zapotrzebowanie powoli się kończy" - mówi Piotr Nowak z Polarysa.

Może się jednak okazać, że przejściowo wzrośnie zapotrzebowanie na programistów Cobola w Polsce, a to za sprawą wdrożenia nowego systemu centralnego w banku PKO BP. Jeśli negocjowany obecnie kontrakt zostanie ostatecznie podpisany, to nowe wdrożenie znajdzie tam również system Alnova (będący produktem oferowanym przez spółkę zależną Accenture - Alnova Technologies).

Cobol jako taki

Cobol jest językiem mało elastycznym, co tu ukrywać - dość prymitywnym, istotnie ograniczającym programistę przyzwyczajonego do korzystania z możliwości współczesnych języków wysokiego rzędu czy narzędzi obiektowych. "Dość powiedzieć, że nie można chociażby przekazać nazwy zmiennej w zmiennej. Zarazem jednak jego ograniczenia sprawiają, że jest to język bardzo prosty i łatwo się go nauczyć. To zaś oznacza, że łatwo zastąpić danego programistę w projekcie cobolowym" - wyjaśnia Łukasz Stawowski. "Ta prostota ma jednak swoją cenę. To, że w standardowym Cobolu brakuje zaawansowanych konstrukcji i operacji, obecnych w nowocześniejszych językach, oznacza, że również trudniej konstruuje się za jego pomocą złożone systemy, choć - paradoksalnie - sam proces kodowania jest łatwiejszy" - uważa Maciej Polakowski, konsultant z Accenture.

W Spinie w Cobolu tworzone są głównie aplikacje batchowe. Są to obszary zastosowań, gdzie wykonuje się bardzo dużo prostych obliczeń. Ze względu na ciągłą powtarzalnych tych elementarnych operacji potrzebna jest maksymalna wydajność. W takich miejscach doskonale sprawdza się właśnie Cobol. Same aplikacje pisane są już natomiast w C i VisualAge (zawarty w tym ostatnim pakiecie moduł Generator pozwala na przekształcanie programów napisanych w języku 4GL na kod Cobola).

"Cobol przydaje się do przygotowywania wydruków. Same aplikacje tworzymy za pomocą środowiska Adabas, lecz Cobol pozwala nam na bardzo proste i szybkie wprowadzanie poprawek do programów, które sterują formatem wydruków i raportów. Ich zmian często żądają od nas nasi klienci" - mówi Waldemar Kępski. Specjaliści przyznają, że Cobol pozwala na uzyskanie dość łatwego dostępu do złożonych struktur danych, zaś gotowy kod "ładnie się kompiluje".

Mimo tych niewątpliwych zalet, programiści z reguły nie lubią Cobola. "To język zdecydowanie "przegadany" i przez to trochę nudny" - mówi Łukasz Stawowski. Zapewne nie to jednak stało się główną przyczyną rosnącej alienacji Cobola. Wiadomo że w dłuższej perspektywie język ten już nie ma perspektyw rozwoju. Jednocześnie jednak stworzone za jego pomocą aplikacje będą wykorzystywane dużo dłużej niż można by dzisiaj przypuszczać.